Borsada Alış ve Satış (Bid ve Ask) Fiyatı Nedir?

Mutlaka bir yerlerde “bu aracı kurum komisyon almıyor” ifadesini okumuşuzdur ama bu nasıl mümkün olabilir? Bugün bunu anlamaya çalışacağız. Ancak bunun için önce, borsada alış ve satış (bid ve ask) fiyatı nedir ve bunların arasındaki fiyat aralığı yani şu ünlü makas aralığı ne anlama gelir gibi temel tanımları öğrenmemiz gerekiyor.

Borsada Alış ve Satış (Bid ve Ask) Fiyatı Arasındaki Makas Aralığı Nedir?

Konuya girmeden önce bir şeyi göz önünde bulundurmalıyız, hisse senedi piyasasında da tüm diğer piyasalarda olduğu gibi bir işlemin gerçekleşebilmesi için mutlaka bir varlığın bir satıcısı ve bir alıcısı olmalıdır ve bir varlığı satın alabilmek için önce o varlığı satmak isteyen birisinin olması gerekir.

Bu konuya açıklık getirdikten sonra şimdi makas aralığını (spread) tanımlayabiliriz. Borsada, en iyi alış emri ile en iyi satış emri arasındaki fiyat farkına, “makas aralığı” (spread) adı verilir. Makas aralığı, fiyat farkı, alım satım arasındaki fark olarak da adlandırılabilir.

Borsadaki farklı emir türlerini gördükten sonra, finansal piyasalarda bir varlık veya ürün satın almak istediğimizde karşımıza iki fiyat çıkar; en iyi alış fiyatı ve en iyi satış fiyatı.

👉 Borsadaki emir türleri hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız sıradaki makalemizi okyabilirsiniz: Borsa Emir Tipleri: Nedir ve Nasıl Çalışır?

Dolayısıyla, fiyat aralığı, farklı borsalarda işlem gören, hisse senetleri, endeksler, türev varlıklar, borsada işlem gören fonlar (ETF) gibi varlık ve ürünlerin fiyatlarında gördüğümüz fiyat farkıdır. Yani, bir varlık veya ürün satın almak veya satmak istediğimizde, iki fiyatla karşılaşırız; bunlardan birincisi yatırımcıların belirli bir fiyattan satmak üzere satış emri verdikleri fiyat diğeri de yatırımcıların belirli bir fiyattan satın almak üzere alış emri verdikleri fiyattır.

Borsada Alış Fiyatı (bid) Nedir?

Alış fiyatı (Bid): Bir yatırımcının bir varlığı satın almak için ödemeye razı olduğu en yüksek fiyat teklifidir, dolayısıyla söz konusu varlığı satabileceğimiz en iyi fiyattır.

Borsada Satış Fiyatı (ask) Nedir?

Satış fiyatı (Ask): Alış fiyatının tam tersidir. Burada talep söz konusudur ve yatırımcıların ilgili varlığı satmaya razı olduğu en düşük fiyatı gösterir. Dolayısıyla, ilgili varlığı satın alabileceğimiz en iyi fiyattır.

Fiyatlar Neden Yükselir ve Düşer?

Alış fiyatı her zaman satış fiyatından daha düşük olacaktır. Bunun nedeni bir varlığı mümkün olan en yüksek fiyattan satmak ve mümkün olan en iyi (en düşük) fiyattan satın almak istememizdir.

Aşağıdaki grafikte “piyasa derinliği” gösterilmektedir. Piyasanın derinliğini belirleyen farklı fiyatlardan alış ve satış emirlerinin varlığıdır.

Alış (Bid) Fiyat Satış (Ask)

Horquilla de precios Bid Ask Spread

Ortadaki sütunun (gri), sağında ve solunda bir hissenin fiyatı gösterilmektedir (bu örnekte İş Bankası C hisseleri gösteriliyor). Soldaki sütunda (yeşil) İş Bankası C hissesi için belirtilen sayıda hisse senedini satın almak için farklı fiyat seviyelerinden girilen alış emirleri gösteriliyor. 13.500 adet hisse için 11,715₺’den alış emri, 8.537 adet hisse için 11,710 ₺ den alış emri gibi. Sağdaki sütunda ise belirtilen sayıda hisse senedini satmak için farklı fiyat seviyelerinden girilen satış emirleri gösteriliyor.

Piyasadan alım yapmak isteseydik, bu işlemi sağdaki sütunda (satış) yatırımcıların satmaya razı olduğu fiyattan gerçekleştirirdik ve bu durumda işlem fiyatı 11,720₺ olurdu. Eğer İş Bankası C hisselerini satmak isteseydik, bu işlemi soldaki sütunda (alış), yatırımcıların almaya razı olduğu fiyatlardan gerçekleştirmemiz gerekirdi.

Belirli bir fiyattan satmak isteyen kimse yoksa, yani satıcı gelmiyorsa, yatırımcılar daha yüksek fiyatlardan satın almak zorunda kalmaya başlayacak ve böylece İş Bankası C hisselerinin fiyatı yükselecektir. Tersi durumda da, belirli bir fiyattan satın almak isteyen yatırımcı yoksa, yani alıcı gelmiyorsa, bir alıcı bulana kadar satıcılar daha düşük fiyatlardan emir girişi yapmaya başlayacak ve böylece hissenin liste fiyatı düşecektir.

Makas Aralığı (Spread) Formülü

Makas aralığının (spread) en iyi alış fiyatı ile en iyi satış fiyatı arasındaki fark olduğunu söylersek, makas aralığı (spread) formülü aşağıdaki gibi olacaktır:

Makas Aralığı (Spread) = Satış Fiyatı (Ask) – Alış Fiyatı (Bid)

Ancak, aracı kurumların uyguladıkları makas aralığını (spread) genellikle ifade ettikleri gibi yüzde olarak ifade etmek gerekirse, formülün aşağıdaki gibi düzenlenmesi gerekir:

% Makas Aralığı = (Satış Fiyatı (Ask)- Alış Fiyatı (Bid) / Satış Fiyatı (Ask)

Tabii ki, alış fiyatı her zaman satış fiyatından düşüktür, çünkü alıcı en iyi koşullarda alım yapmak ister ve satıcı da kendi koşullarında, yani daha yüksek fiyattan satmak ister. Bunu bir örnekle özetleyelim.

EUR/USD paritesinde alış fiyatı (bid) 1,00576 ve satış fiyatı (ask) 1,00579’dur. Makas aralığı (spread), iki fiyat arasındaki fark, yani 0,00003 $’dır. Pariteyi satın almak istiyorsanız, satış fiyatını (ask) ödeyeceksiniz, satmak istiyorsanız, alış fiyatından (bid) satacaksınız.

Likiditenin Alış ve Satış (Bid ve Ask) Fiyatları Üzerindeki Etkisi Nedir?

Günlük işlem hacmi daha büyük olan bir hisse senedinin likiditesi günlük işlem hacmi daha küçük olan bir hisse senedine göre daha yüksektir. İşlem hacminin büyük olması daha fazla sayıda alıcı ve satıcının piyasada etkileşimde bulunması anlamına gelir. İşlem hacminin daha yüksek olduğu bir menkul kıymetin belli bir fiyattan el değiştirmesi daha kolay olacaktır ve günlük fiyat dalgalanmaları da daha istikrarlı seyredecektir. Alıcı ve satıcıları bulmak nispeten kolay olduğundan, işlemler hızlı ve dinamik bir şekilde gerçekleştirilecektir.

Tersi durumda, gün içinde az sayıda işlem gören bir menkul kıymet için yatırımcının alıcı ve satıcı bulması zor olacaktır ve piyasaya nispeten büyük bir emir verildiğinde, az sayıdaki alıcı veya satıcının bulunması gerekecektir. İşlem hacmindeki bu yetersizlik, daha büyük fiyat dalgalanmalarına neden olacak, ve fiyat farkı (spread açıklığı) daha büyük işlem hacmi veya likiditeye sahip bir şirkettin hisselerine kıyasla daha büyük olacaktır.

Makas aralığı (spread) ve likidite terimleri birbiriyle yakından ilişkili olsa da, likiditenin açık bir göstergesi olan makas aralığının (spread) her zaman dar olması ilginçtir. Likidite yüksekse, menkul kıymetin işlem hacminin daha yüksek ve alım ve satımının daha kolay olacağı aşikardır.

Dolayısıyla, işlemlerinizi gerçekleştirirken, makas aralığı (spread) açıklığının çok geniş olmamasına her zaman dikkat edin, bunu döviz pariteleri işlemlerinde gözlemleyebilirsiniz.

Makas Aralığı (Spread) ile Volatilite Arasında Nasıl bir İlişki Var?

Volatilite her zaman bir risk faktörüdür. Makas Aralığı (Spread) ile volatilite arasındaki ilişki söz konusu olduğunda, volatiliteyi denkleme dahil etmek her zaman gerilim ve endişeye neden olur. Bu durum işlemlerin daha agresif ve rasyonellikten uzak olmasına yol açar. Sonuç olarak, istemediğimiz bir durum ortaya çıkar ki bu da makas aralığı (spread) açıklığının artmasından başka bir şey değildir. Dar makas aralığının, yüksek likiditenin ve dolayısıyla işlem kolaylığının bir göstergesi olduğu için iyi bir şey olduğunu ifade etmiştik.

Sonuç olarak, volatilite yüksek olduğunda her zaman dikkatli hareket etmeliyiz, sinirlerimizi yatıştırmalıyız ve gerekirse makas aralığının (spread) daralmasını beklemeliyiz. Volatilite daima hızlı kayıplara yol açabilen yüksek riskli ve karmaşık işlemlere işaret eder.

Aslında, gün içi forex piyasasında volatilite çok yüksekse, makas aralığı (spread) da yüksek olacağı için karlılığınız düşük olacaktır.

Alım Satım İşlemlerinde Makas Hilesi: Komisyon Almayan Aracı Kurumların Arka Planında Ne Var?

Her şeyin bir bedeli vardır ve bu hisse senedi borsası ve aracı kurumlar dünyasında özellikle böyledir. Her aracı kurum verdiği hizmetler karşılığında her zaman komisyon alır, komisyon almadığını söyleyen aracı kurum bunu makas aralığı (spread) ile kamufle ediyordur. Bu, bir menkul kıymeti satın alırken biraz daha yüksek bir satış fiyatından (ask), satarken de daha düşük bir fiyattan satmanızı gerektiren eski bir hiledir.

Yani, piyasada oluşan gerçek makas aralığı (spread) ile size sunulan alış ve satış fiyatları farklıdır.

Hala işe yarayan eski bir hile olan bu fark, aracı kurumun karıdır. Doğrusunu isterseniz, sizin kendinizi dolandırılmış hissetmeniz için bir neden yok çünkü bu kuruluşların da bir şekilde ayakta kalmaları gerekiyor ve bunun en basit yolu sizden alınan bu ek farktır. Aracı kurumun kazanç sağlamak için her zaman makas aralığını (spread) değiştireceğini unutmayın.

Yani, her zaman makas aralığını (spread) ve bunun size olan maliyetini kontrol edin. Satış fiyatını (ask) alış fiyatından (bid) çıkarın ve aradaki farkı hisse veya kontrat adediyle çarpın, elde ettiğiniz sonuç makas aralığı başına maliyeti verecektir. Gerçek maliyeti hesaplamak için elde ettiğiniz tutara komisyonları (varsa) ekleyin.

Kısacası, makas aralığı (spread), genellikle çok büyük olmasa da, sürekli değişen bir değerdir, işlem yapmaya başlamadan önce mutlaka her zaman dikkate alınmalıdır.

Artık makas aralığının (spread) ne olduğunu ve fiyatların neden sürekli dalgalandığını öğrendiğinize göre, simdi söyleyin, komisyon almayan aracı kurumlarda yatırım yapmaya başlayacak mısınız?

İlgili Makaleler