Temettü Nedir? Temettü Türleri ve Yatırımcılar İçin Önemi

Hisse senedi yatırımı yaparak para kazanmanın iki ana yolu vardır: sermaye kazancı ve temettü. Özellikle temettüler, bir şirketin karından hissedarlara yapılan ödemelerdir ve pasif gelir elde etmenin bir yolunu sunar. Bu rehberde, temettüler hakkında sıkça sorulan soruları ele alacağız ve temettü yatırımcılığının temellerini açıklayacağız.

Temettüler Nedir?

Temettü, bir şirketin karının, hissedarlarına nakit veya hisse senedi olarak dağıtıldığı bir paydır. Bu kar paylaşımı, şirketin yönetim kurulu tarafından belirlenen bir oranda yapılır. Kar elde eden bir şirket, elde ettiği karı yeniden yatırım yapmak veya hissedarlarına temettü olarak dağıtmak arasında bir seçim yapar. İstikrarını koruyan ve kar eden birçok şirket, elde ettikleri karın bir bölümünü temettü olarak öderken, geri kalanını işlerini büyütmek için yeniden yatırır.

Temettülerin Hakları Nelerdir?

Bir hisse senedi satın almak, o şirketin bir parçasına sahip olmak anlamına gelir ve bu, hem politik (genel kurul toplantılarında oy kullanma) hem de ekonomik (şirketin kar paylaşımına katılma) hakları beraberinde getirir. Ekonomik haklar arasında temettü alma hakkı da yer alır.

Kimler Temettü Alabilir?

Temettü alabilmek için, temettü dağıtım tarihinden önce ilgili şirketin hisselerine sahip olmanız gerekmektedir. Temettü dağıtımı genellikle önceden belirlenir ve bu tarihten bir gün önce hisseleri elinde tutan herkes temettü almaya hak kazanır. Ancak, bazı şirketler farklı dağıtım sistemleri uygulayabilir.

Temettü Almak İçin Minimum Miktar Var Mı?

Temettü almak için herhangi bir minimum hisse senedi sayısı gerekmez. Sahip olduğunuz her hisse için, o hissenin ürettiği temettüyü alma hakkınız vardır. Ancak, şirketin genel kurul toplantılarına katılım hakkı gibi politik haklar için belirli bir minimum hisse sayısına ihtiyaç duyulabilir.

Hangi Tür Temettüler Var?

Temettüler, genellikle olağan ve olağanüstü olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır:

Temettü türüTanımÖrnekler
Olağan temettülerŞirketin dönem karlarından türetilen ve genellikle yıllık veya belirli dönemlerde dağıtılan temettülerdir.DOAS, TOASO, KCHOL
Olağanüstü temettülerKarlarla ilgisi yok. Olağanın dışında bir olay nedeniyle verilir.GEDİK, INFO

Dağıtım şekline göre, temettüler avans temettüler ve hisse temettüleri olarak sınıflandırılabilir. Avans temettüler, nakit olarak doğrudan hissedarın hesabına ödenirken; hisse temettüleri, nakit yerine ek hisse senedi olarak dağıtılır.

Esnek Temettü Nedir?

Esnek temettü, yatırımcılara şirketin kâr payını nakit veya hisse senedi şeklinde alma seçeneği sunan bir ödeme yöntemidir. Bu ödeme türü, bir sermaye artırımı olarak kabul edilir. Eğer hissedarlar, şirket sermaye artırımı gerçekleştirdiğinde hisseleri satın almayı tercih ederlerse ve bu haklarını kullanıp satış yaparlarsa, varlıklarında bir azalma olduğu için vergi kesintisi uygulanmaz. Temettü almak doğrudan gelir elde etmek anlamına gelirken, hakların satışı sermayenin bir kısmının elden çıkarılması anlamına gelmektedir, bu durumda yatırımcının varlığı azalır.

Temettüler Ne Zaman Dağıtılır?

Temettü dağıtım sıklığı şirketten şirkete değişiklik gösterir: bazıları yılda bir kez dağıtırken, bazıları her dört ayda bir dağıtım yapmayı tercih eder. Çoğu Türk şirketi, temettü ödeme tarihlerini önceden duyurur ve bu bilgilere ulaşmak için KAP haberlerini takip etmek yeterlidir. Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.

Temettü ödeme zamanlarını anlamak için aşağıdaki tarihler önemlidir:

  • Temettü Duyuru Tarihi: Yönetim Kurulu’nun temettü miktarını açıkladığı tarihtir.
  • Ex-Temettü Tarihi: Hisse senedi alımlarının işleme koyulması bir süre alabileceğinden, kayıt tarihi hisse senetlerinin mülkiyetiyle ilgili sorunları önlemek için belirlenen bir sınır noktasıdır. Bu tarihe kadar hisselerin sahibi olmanız gerekir. Ex-temettü tarihi geçtikten sonra bile hisseleri satabilir ve temettüyü alabilirsiniz.
  • Kayıt Tarihi: Şirketin temettü alacak nitelikli hissedarları resmi olarak belirlediği tarihtir.
  • Ödeme Tarihi: Temettülerin hissedarlara ödendiği tarihtir. Ex-temettü tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre şirketlere göre değişiklik gösterebilir.

Temettü Dağıtan Şirketlerin Sınıflandırılması

Yıllar boyunca düzenli olarak temettü dağıtmakla tanınan şirketler arasında, özelliklerine göre sınıflandırılmış iki önemli hiyerarşi bulunmaktadır. Gelin, bu temettü dağıtan şirketlerin sınıflandırmasına yakından bakalım:

Temettü Aristokratları

Temettü aristokratları, temettü ödemelerini uzun bir süre boyunca artırma konusunda istikrarlı bir geçmişe sahip şirketlerdir. Bu şirketler genellikle yüksek kaliteye sahip olup, defansif yatırım seçenekleri olarak kabul edilirler, çünkü yatırımcılara sürekli bir gelir akışı sağlayabilirler.

Bir şirketin temettü aristokratı olarak kabul edilmesi için en az 25 yıl boyunca yıllık temettü artışı sağlamış olması ve belirli bir piyasa değerlemesine sahip olması gerekir. Bu şirketler, genellikle stabil nakit akışına ve kazançlarına kıyasla düşük borç seviyelerine sahiptir. Örnek olarak Air Products & Chemicals veya Lindt gibi şirketleri gösterebiliriz.

Temettü Kralları

Temettü kralları, temettü aristokratlarını bile geride bırakan, temettü ödemelerini en az 50 yıl boyunca kesintisiz artırabilmiş seçkin bir şirket grubudur. Bu, temettü krallarının defansif yatırımlar olarak kabul edilmesinin yanı sıra, temettü aristokratlarından çok daha sağlam bir yapıda olduklarını gösterir.

Hissenin Fiyatı ve Temettüleri Arasındaki İlişki

Endekslerin hemen hemen tümü ex-temettüdür, yani temettü dağıtıldığı gün hisse fiyatından düşülür. Bunun nedeni, dağıtılan temettü miktarının artık şirkete ait olmaması ve dolayısıyla şirketin sermayesinin bir parçası olarak kabul edilmemesidir. Örneğin, bir şirket 19. gün temettü dağıtır ve 18. günü hisse başına 12,20 TL ile kapatırsa, 0,20 TL temettü dağıtıldığında, hisse fiyatı eğer başka bir değişiklik olmazsa, ertesi gün 0,20 TL düşüşle 12 TL ile açılır.

Bu, hisse senetlerini birkaç gün önce satın alıp, dağıtım gününde satmayı planlayan yatırımcılar için çok da etkili bir strateji değildir. Bu yöntem ekstra bir getiri sağlamaz çünkü hisse fiyatı, temettü miktarı kadar düşer. Bu nedenle, temettü yatırım stratejileri belirlenirken, şirketin temettü dağıtım politikaları, piyasa değerlemesi ve genel finansal sağlığı gibi faktörler dikkate alınmalıdır.

Temettüler Nasıl Vergilendirilir?

Borsalarda ya da borsa dışı işletmeler tarafından gerçek kişilik ortaklara ödenen kâr payları (temettü) üzerinden %10 oranında stopaj vergisi alınmakta. Bu kesinti sonrasında da işlem tamamlanmış olmuyor, çünkü bazı durumlarda alınan temettü gelirleri için ek olarak gelir vergisi beyanında bulunulması gerekebiliyor.

Temettü gelirlerinin brüt miktarının yarısı, gelir vergisinden muaf tutuluyor. Eğer bu miktarın yarısı 150 bin lirayı aşarsa, muafiyet sonrası kalan kısım “Menkul sermaye iradı” olarak gelir vergisi beyannamesinde bildirilmeli. 2023 yılında, %10 vergi kesintisi sonrası net 270.000 lira (brüt 300 bin lira) temettü geliri kazanan bir yatırımcı, bu gelirini beyan etmek zorunda.

Beyannamede hesaplanan gelir vergisinden, temettü ödemesi yapan şirket tarafından alınan vergi kesintisi tamamen mahsup edilebiliyor.

Portföyde Temettü Veren Hisse Senetlerine Sahip Olmanın Avantajları ve Dezavantajları

Portföyde temettü veren hisse senetlerine sahip olmanın avantajları ve dezavantajları her yatırımcının bilmesi gereken önemli bir konudur. Temettü veren şirketlere yatırım yapmanın birçok avantajı olduğu gibi, bazı dezavantajları da bulunmaktadır.

AvantajlarDezavantajlar
Temettü yatırımı, finansal piyasalarda geniş bir deneyime sahip olmayan yatırımcılar için bile uygundur.Yatırımcılar şirket yönetimi üzerinde doğrudan bir kontrol sahibi değildir.
Temettü veren hisse senetleri, düzenli nakit akışı sağlar.Bir şirketin yüzlerce yıl boyunca sürdürülebilir olması zordur.
Yatırımlarınız doğrudan şirketin karına bağlıdır, bu da potansiyel olarak yüksek getiriler sunar.Temettülerin artışı, yıllık vergi ödemelerine neden olabilir.
Temettü yatırımı, uzun vadeli bir perspektif sunar ve piyasa dalgalanmalarına karşı daha az hassasiyet gösterir. 
Temettü veren şirketler genellikle daha düşük volatiliteye sahiptir, bu da onları daha stabil yatırımlar haline getirir. 

Temettü veren hisse senetlerine yatırım yapmanın hem avantajları hem de dezavantajları vardır. Karar verirken, bu yatırım türünün uzun vadeli bir perspektif ve düzenli gelir akışı sağlama potansiyeline karşılık, sürdürülebilirlik ve vergi yükümlülükleri gibi bazı dezavantajları da göz önünde bulundurmalısınız. Her yatırım kararında olduğu gibi, kişisel finansal durumunuzu ve yatırım hedeflerinizi dikkate alarak bilinçli bir seçim yapmak esastır.

İlgili Makaleler