Teknik Analiz: İlkeler, Teoriler, Şekiller ve Göstergeler

Finansal piyasalarda işlem yapmaya başlarken, piyasaları detaylı bir şekilde incelemenin önemi büyüktür. Bu inceleme, iki temel analiz türünden biri olan teknik analiz ve temel analiz ile gerçekleştirilir. Bu makalede odaklanacağımız konu, teknik analiz üzerinedir; ne olduğunu, temel ilkelerini ve en sık kullanılan teknik göstergeleri ele alacağız.

Teknik Analiz Nedir?

Teknik analiz, grafiklerin okunması ve yorumlanması üzerine kurulu bir finans çalışmasıdır. Göstergeler ve osilatörler yardımıyla piyasa hareketlerini analiz eder ve bir fiyatın gelecekteki olası yönünü tahmin ederek kazanç sağlamak üzere pozisyon alır.

Temel olarak, teknik analiz tarihsel verilere, grafiklerde görülen fiyat modellerine ve bu modellerin oluşturduğu trendlere dayanır. Bir fiyatın nedenlerine değil, sonuçlarına odaklanır; bu yüzden kısa vadeli işlemler için idealdir ve genellikle traderların ilk öğrendiği analiz yöntemidir.

Teknik Analiz Yapmaya Başlamak İçin Öneriler

Teknik analiz üç ilkeye dayanır, bunlar finansal piyasalarda işlem yapmak için bu tür bir borsa analizinin nasıl kullanıldığını anlamaya başlamak için temel önerilerdir. Bunlar nelerdir, bir bakalım:

Fiyat Her Şeyi Barındırır

Bu ilke, her türlü değeri etkileyebilecek faktörlerin fiyata zaten yansıtılmış olduğunu ifade eder. Yani, bir varlığın belirli bir fiyatı varsa, bu fiyat o varlığın değeridir ve bu değeri etkileyen tüm faktörler (ekonomik, politik, sosyal vb.) fiyata dahil edilmiştir.

Tarih Tekerrür Eder

“Piyasanın hafızası vardır” ifadesi, teknik analizin bu ilkesini anlamamıza yardımcı olur. Bu ilke, piyasanın benzer durumlar karşısında benzer şekilde tepki verme eğiliminde olduğunu belirtir. Bu sayede, geçmiş hareketleri inceleyerek, gelecekteki hareketleri tahmin etmek mümkün olur.

Fiyat Trendlerde Hareket Eder

Teknik analiz, belirli bir zaman diliminde oluşan trendleri analiz ederek finansal piyasalarda işlem yapmanın ana yollarından biridir. Bu yöntem, trend akışlarını veya değişimlerini yansıtan göstergelerle donatılmış olup, traderların piyasaya ne zaman giriş veya çıkış yapacaklarını belirlemeleri için kritik öneme sahiptir.

Traderların kimlikleri ve hangi zaman diliminde işlem yaptıkları göz önünde bulundurulduğunda, trendler üç farklı açıdan incelenebilir:

  • Gelgit veya Birincil Trend: Piyasanın bir yıl içindeki genel hareketlerini temsil eder. Bu trend, uzun vadeli traderlar tarafından kullanılır ve hakimiyet kurabilmek tecrübe gerektirir.
  • Dalgalar veya İkincil Trend: Aylık veya haftalık grafiklerde gözlemlenen hareketleri ifade eder. Genellikle, daha kısa zaman dilimlerinde işlem yapmak için geniş bir perspektif sunar.
  • Dalgalanmalar veya Üçüncül Trend: Gün içindeki hareketleri kapsar ve intraday pozisyonlarını açıp kapamak için kullanılır.

Teknik Analizin Temel Teorileri

Teknik analiz teorileri, finansal analistlerin varlık fiyatlarını incelemek ve gelecekteki davranışlarını tahmin etmek için kullandıkları çeşitli araçlar ve tekniklerden oluşur. Bu teoriler, varlık fiyatlarının mevcut tüm bilgileri yansıttığı ve bu nedenle fiyat desenleri ve trendlerinin gelecekteki hareketleri öngörmek için kullanılabileceği düşüncesine dayanır.

Dow Teorisi

Dow Teorisi, teknik analizin en esaslı teorilerinden biridir ve Wall Street Journal’ın kurucusu Charles Dow tarafından geliştirilmiştir. Bu teori, varlık fiyatlarının belirli trendlerde hareket ettiğini ve bu trendlerin üç farklı kategoriye ayrılabileceğini öne sürer:

  • zamanlama (birincil, ikincil ve üçüncül),
  • yön (yükselen, düşen, yatay)
  • trendin aşaması (birikim, halkın katılımı, dağıtım).

Trendlerin belirlenmesinde hacim, endeksler arası korelasyon ve seans kapanış fiyatları gibi faktörler de önemlidir.

👉 Dow Teorisi hakkında daha fazla bilgi için buraya tıklayabilirsiniz: Dow Teorisi.

Fibonacci Teorisi

Fibonacci Dizisi, 13. yüzyıl İtalyan matematikçisi Leonardo Fibonacci tarafından geliştirilen ve çok daha sonra teknik analizin vazgeçilmez araçlarından biri olan bir sayı dizisidir. Bu teori, bir sayı dizisine dayanır; burada her sayı, kendinden önce gelen iki sayının toplamıdır (örneğin, 1, 1, 2, 3, 5, 8…). Bu dizinin, doğada bulunan pek çok desende yer aldığı ve teknik analizde destek ile direnç seviyelerinin belirlenmesinde kullanıldığı görülmektedir. Fibonacci teorisi, altın oran, zaman aralıkları, Fibonacci fanları, geri çekilmeler ve genişlemeler gibi önemli göstergeleri içerir ve teknik analizde yaygın olarak kullanılmaktadır.

👉 Bu güçlü teknik analiz aracı hakkında daha fazla bilgi edinmek için, sizi finansal sözlükte bulabileceğiniz sonraki makalemize bırakıyorum: Fibonacci (Teknik Göstergeler).

Elliott

Elliott Dalga Teorisi, 1930’lu yıllarda Ralph Nelson Elliott tarafından ortaya konmuş bir yaklaşımdır. Bu teori, varlık fiyatlarının belirli desenler izleyerek, itici ve düzeltici dalgalar şeklinde hareket ettiğini öne sürer. İtici dalgalar, ana trendin yönünde ilerlerken; düzeltici dalgalar, ana trende karşı yönde hareket eder. Özellikle, her bir Elliott dalgası dizisi 1, 2, 3, 4, 5 ve a, b, c hareketlerini kapsar, burada fraktal yapı göze çarpar.

👉 Bu dalgaları ve hareketleri nasıl yorumlayacağınızı mı öğrenmek istiyorsunuz? O zaman sonraki makalemizi ziyaret edin: Elliott Dalgaları

Hacim

Hacim konusuna gelince, işlem hacminin, fiyat hareketlerinin önemli bir göstergesi olduğu kabul edilen bir felsefeye dayanır. Temel anlayışa göre, işlem hacmi, bir fiyat hareketinin gücünü veya zayıflığını doğrudan yansıtır. Yüksek hacimle gerçekleşen fiyat artışları, güçlü bir yükseliş trendinin ve devam etme olasılığının yüksek olduğunu gösterirken; hacmin düşük olması, yükselişin sürdürülebilir olmayabileceğine işaret edebilir. İlginç bir şekilde, hacim analizi, olası dönüş noktalarını veya trend teyitlerini belirlemede de kullanılabilir.

Wyckoff

Wyckoff metodu, 20. yüzyılın başlarında tarafından geliştirilmiş bir teknik analiz stratejisidir ve finansal piyasaların analizinde öncü bir yaklaşım olarak kabul edilir. Fiyat ve hacim analizi aracılığıyla arz ve talep dinamiklerini anlamaya, gelecekteki piyasa eğilimlerini tahmin etmeye yönelik bu strateji, kompleks göstergeler ve grafik desenlerine dayanan diğer teknik analiz yöntemlerinin aksine, fiyat ile hacim arasındaki ilişkiye odaklanır. Wyckoff metodunun temeli, “güçlü eller” veya kurumsal yatırımcıların birikim ve dağıtım aşamalarını belirlemektir.

Bu yöntem, üç yasaya dayanır:

  • Arz ve Talep Yasası
  • Neden ve Sonuç Yasası
  • Çaba ve Sonuç Yasası

Bu yasaların birleşimiyle, piyasa sürekli olarak birikim veya dağıtım aşamalarından birinde olup, bu aşamalar piyasanın boğa veya ayı olmasına göre farklı adlar alabilir. Birikim aşamasında kurumsal yatırımcılar, fiyatı önemli ölçüde yükseltmeden hisse satın alırken; dağıtım aşamasında, hisselerini fiyatları önemli ölçüde düşürmeden satarlar. Bu aşamaları doğru bir şekilde tanımak, yatırımcıların ve traderların, piyasadaki en başarılı yatırımcıların eylemleriyle uyumlu işlemler yapmalarını ve böylece başarı şanslarını artırmalarını sağlar.

VSA

Spread ve Hacim Analizi (VSA), finansal piyasaların sağlığını değerlendirmek amacıyla hacim ve fiyat hareketlerini inceler. Bu teori, işlem hacminin ve kapanış fiyatlarının, günlük fiyat aralığıyla olan ilişkisinin, fiyatların gelecekteki yönü hakkında önemli ipuçları verebileceği fikrine dayanır. Yatırımcılar, VSA kullanarak varlıkların birikim ve dağıtım süreçlerini belirlemek ve olası trend değişikliklerini öngörmek için çalışırlar. Her fiyat hareketinde, özellikle hacmin yüksek olduğu noktalarda, önemli dönüm noktalarının belirlendiğine dikkat edin.

Wolfe

Wolfe Dalgaları, piyasa trendlerindeki ani değişiklikleri belirlemek için kullanılan bir teknik analiz modelidir. Yükselen trendler için “M” şeklinde ve düşen trendler için “W” şeklinde gösterilir; bu model, çeşitli varlıklarda ve zaman çerçevelerinde kullanılabilir. Modelin ayırt edici bir özelliği, stop loss ve take profit seviyelerinin belirlenmesindeki objektiflik ve hassasiyettir. Wolfe Dalgaları, trende karşı bir model olmasına rağmen, %75 etkinlik oranına sahiptir ve Newton’un “eylem-tepki” prensibine dayanır. Bu modelle bir Wolfe Dalga’sı tespit edildiğinde, mevcut trendin değişmekte olduğu anlaşılır.

Traderlar, dalga yükselişteyse alım, düşüşteyse satım pozisyonları alabilir, stop loss’u 5. noktaya yakın bir yerde belirleyebilir ve take profit’i 1-4. noktaların birleşimine yerleştirebilirler. Wolfe Dalgaları, Elliott Dalgaları’ndan bağımsızdır ve çeşitli varlıklar ve zaman çerçevelerinde işlem fırsatları sunar, bu nedenle farklı işlem stratejileri için oldukça uygun bir yöntemdir.

Grafik Türleri

Teknik analizin bir başka önemli yönü de kullanılan grafiklerdir. Genel olarak, grafikler, belirli bir zaman dilimindeki piyasa hareketlerini temsil eder. Bu grafikler iki ana kategoriye ayrılabilir: gerçek grafikler ve eğilimsel grafikler.

Gerçek Grafikler:

  • Bar Grafikleri
  • Çizgi Grafikleri
  • Japon Mum Grafikleri (en yaygın kullanılanlar)

Eğilimsel Grafikler:

  • Nokta ve Figür Grafikleri
  • Renko Grafikleri

Çizelge Analizi

Çizelge Analizi, finansal varlıkların fiyat grafiklerinin analizine dayanan bir teknik analiz tekniğidir. Bu analizin amacı, gelecekteki piyasa hareketlerini öngörebilecek desenleri ve trendleri belirlemektir. Çizelge analizi, piyasanın fiyatla ilgili davranışlarının belirli desenlerde tekrar ettiği düşüncesine dayanır ve en önemli desenler arasında trend değişim desenleri (omuz-baş-omuz, çift tepe, çift dip) ve trend devam desenleri (bayrak, simetrik üçgen veya kama) bulunur.

Teknik Göstergeler

Finansal piyasaları analiz etmek için teknik göstergeler, traderların bir varlığın fiyat hareketlerini tahmin etmelerine yardımcı olan önemli araçlardır. Bu göstergeler, piyasa davranışları hakkında bilgi sağlayarak işlem kararlarını destekler. Teknik göstergeler dört ana kategori altında toplanır:

  1. Trend Göstergeleri: Piyasa eğilimlerini tanımlamaya yöneliktir.
  2. Oynaklık Göstergeleri: Piyasa dalgalanmalarının genişliğini ölçer.
  3. Osilatörler: Aşırı alım veya satım durumlarını belirler.
  4. Momentum Göstergeleri: Fiyat değişikliklerinin hızını ve gücünü gösterir.

Bu kategorilere örnek olarak RSI, MACD, Stokastik, ADX gibi popüler göstergeleri sayabiliriz.

👉 Daha detaylı bir rehber için “Teknik Göstergeler (Teknik Analiz)” başlıklı makalemizi ziyaret edebilirsiniz.

Peki, Temel Analiz Nedir?

Peki, teknik analizin dışında piyasaları anlamak için başka hangi önemli analiz yöntemi vardır? Eğer teknik analiz, tarihi verilere dayanarak piyasa trendleri ve giriş-çıkış noktalarını belirlememize yardımcı oluyorsa, bir şirketin finansal durumu hakkında bilgi nasıl edinilir? Burada devreye temel analiz girer. Temel analiz, bir şirketin mali durumunu, sektör pozisyonunu ve ekonomik göstergeleri dikkate alır. Bu yazıda sadece teknik analizi anlatmaya çalıştık. Temel analiz yazılarımız da yayımlanmaya devam edecektir.

Sonuç olarak, teknik analiz, geçmişte yaşanan olayların analiziyle finansal varlıkların gelecekteki fiyat hareketlerini tahmin etmeye yönelik bir metodolojidir. Piyasanın sunduğu fırsatlardan en iyi şekilde yararlanmak için kullanılan çeşitli figürler, desenler ve göstergelerle donatılmıştır. İyi bir yatırımcı olmak için hem teknik hem de temel analizin gücünden faydalanmak esastır.

İlgili Makaleler