Buzdağı (Iceberg) Emirleri: Nedir ve Nasıl Çalışır?

Bu makalede buzdağı (iceberg) emirlerinin ne olduğunu, nasıl gerçekleştirildiğini ve ne gibi avantajlar sağladığını inceleyeceğiz . Buzdağı (Iceberg) emirleri ile ilgili tüm detayları bir dizi örnek üzerinden de göreceğiz.

Buzdağı (Iceberg) Emirleri Nedir?

Almak ve satmak istediğiniz finansal bir varlığın gerçek miktarını gizlemeye yarayan Buzdağı (Iceberg) emirleri zekice bir yöntemdir. Bu tür emirlerin temel amacı, diğer piyasa katılımcılarının niyetinizi anlamasını veya öğrenmesini engelleyerek, yapacağınız işlemin sonucunu olumsuz etkileyebilecek ani fiyat hareketlerinden kaçınmaktır.

Iceberg emri

Bu tip emirlere bu ilginç ismin verilmesi bir tesadüf değildir. Bu emirler aslında tıpkı bir buzdağı gibidirler, sadece suyun yüzeyinde görünen ucunu görürsünüz, ancak asıl büyük parça yüzeyin altındadır ve görünmez.

Buzdağı (Iceberg) Emri Nasıl Oluşturulur? IBKR Trader Wokstation ile bir örnek:

Artık buzdağı emirlerini öğrendiğimize göre bir alım satım işleminde bu emirlerin nasıl gerçekleştirildiğini adım adım görelim:

  1. Öncelikle, almak istediğiniz menkul kıymetin sembolünü girin ve Emir Girişi panelinde ‘sat’ butonunu tıklayın. Bu, çalıştığınız aracı kuruma göre değişebilir veya bu seçenek hiç mevcut olmayabilir. Daha sonra arka plan bir satış emri girildiğini belirtmek için kırmızıya döner, alım emirlerinde arka plan varsayılan olarak mavidir.
  2. Daha sonraki adımda, satmak istediğiniz hisse adedini Miktar alanına girin ve aşağı açılır emir türü menüsünden limit tipini veya LTM’yi seçin.  
  3. Ardından, hisselerinizi satmayı kabul edeceğiniz en düşük limit fiyatı girin ve bu emrin ne kadar süreyle geçerli kalmasını istediğinizi belirleyin. Bu örnekte, GÜN SONU emrini seçeceğiz. Buzdağı (Iceberg) emrine ile ilgili diğer detayları girmeye devam etmek için emrinize ilişkin daha fazla seçenek görmek üzere ‘gelişmiş‘ butonunu tıklayın.  
  4. Son adımda, emir defterinde, girdiğiniz emir miktarının ne kadarlık bölümünü piyasanın görmesini istediğinizi ve toplamda gerçekleştirmek istediğiniz işlem miktarını belirlemeniz gereklidir. Şimdi Buzdağını (Iceberg) tanımlayın ve hangi büyüklükte olmasını istediğinizi belirleyin. Bunun için Buzdağı (Iceberg) alanında Buzdağını (Iceberg) seçin ve alış veya satış fiyatı (bid ve ask) alanlarında görünmesini istediğiniz tutarları belirleyin ve “Gönder” (Submit) butonuna tıklayarak emri onaylayın.

IB (Interactive Brokers) örnek platformundaki (web sitesinden) simülasyon örneği üzerinde bazı detayları belirleyelim: çok şanslıyız ve elimizde 10.000 adet Tesla hissesi var ve bu hisseleri, volatiliteden kaçınmak ve kazancımızı düşmesini önlemek için hissenin fiyatını fazla değiştirmeden satmamız gerekli veya satmak istiyoruz.

Bunun için gerçekleştirmek isteğimiz toplam satış miktarı 10.000 adet olmasına rağmen emrin görünen kısmına 500 Tesla hissesi yazıyoruz. Piyasa katılımcıları emir defterinde 500 adet görecek ancak emrin gizli kalan 9.500 adetlik bölümü, o sırada veya daha sonra, belirlenen fiyattan talep geldiği sürece, 500’er adetlik kısımlar halinde satılarak emir gerçekleştirilir ve böylelikle toplamda 10.000 adet hisse satılmış olur.

Tesla hisseleri için oluşturduğumuz bu örnek Buzdağı (Iceberg) emrini aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:

Örnek Satış Emri

  • İşlem Türü: SATIŞ
  • Miktar: 10 000
  • Emir Tipi: LMT
  • Piyasa Fiyatı: 228.85
  • Limit Fiyatı: 229.4
  • Buzdağı (Iceberg) emrinin görünen kısmı: 500

👉 Aracı kurumlardaki diğer işlem tipleri hakkında daha fazla bilgi için Borsada emir türleri başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Şimdi de satın alma ile ilgili aşağıdaki örneği inceleyeceğiz: kendimizi bir boğa yatırımcı gibi hissediyoruz veya teknik olarak yükselişe geçtiğini düşündüğümüz XYZ varlığının hisselerini veya herhangi bir bölümünü satın almak istiyoruz. Burada amaç toplamda 5.000 adet hisse alımı olarak gerçekleşmesini istediğimiz emrin görünür kısmını 200 adet XYZ hissesi olarak girmektir. Piyasa katılımcıları emir defterinde 200 adetlik bir alış emri görecek, ancak emrin gizli kalan 4.800 adetlik bölümü, o sırada veya daha sonra, belirlenen fiyattan arz olduğu sürece, 200’er adetlik kısımlar halinde satın alınarak emir gerçekleştirilir ve böylelikle toplamda 5.000 adet hisse satın alınmış olur:

Örnek Alım Emri

  • İşlem Türü: ALIŞ
  • Miktar: 5 000
  • Emir tipi: LMT
  • Piyasa fiyatı:18.67
  • Limit fiyatı: 18.65
  • Buzdağı (Iceberg) emrinin görünen kısmı: 200

Bu örnekteki adımlar Tesla örneğiyle tamamen aynı olacaktır, tek fark, bu sefer SATIŞ veya SAT (SELL veya SALE) yerine ALIŞ veya AL (BUY veya PURCHASE) seçeneğini işaretliyoruz. Bu örnekteki Buzdağı (Iceberg) emri Klasik TWS (Trader Workstation) versiyonunda gerçekleştirilmiştir:

Buzdağı (Iceberg) Alım Emri

XYZ şirketine ait 5.000 adet hisse satın almak istiyoruz, ancak piyasa katılımcılarının sadece bir tane 200 adet hisse alım emri görmesini istiyoruz. Bu emri gerçekleştirmek için yapmanız gerekenler:

  • ‘Görünen miktar’ sütununu görünür hale getirin, imlecinizi emir alanı üzerinde gezdirin, “+” simgesine tıklayın ve ‘miktar’ grubunda ‘görünen miktarı’ seçin.
  • Almak istediğiniz miktarı girin, bu örnekte ‘görünen miktar’ alanına 200 girin ve emir tipinin limitli veya LMT emir olduğundan emin olun.
  • Sistem, 200 adet hisse alımı için bir emir gönderir ve bu emir gerçekleştirildiğinde, tekrar 200 adet hisse satın almak üzere ikinci emri gönderir, bu akış emrin tamamı gerçekleştirilene kadar devam eder.

Buzdağı (Iceberg) Emirleri ile İlgili Kullanışlı Örnekler:

XYZ şirketinin hisselerine yüklü miktarda yatırım yapmak isteyen bir yatırımcı olduğunuzu hayal edin. Eğer almak istediğiniz hisse miktarının tamamını bir kerede satın almak üzere bir emir verirseniz, hisse fiyatı , sizin ve emir defterine girilen emirleri inceleyen diğer katılımcıların oluşturacağı yüksek talep nedeniyle büyük bir olasılıkla aniden fırlayacaktır.

İşte bu noktada Buzdağı (Iceberg) emirleri devreye girer. Satın almayı planladığınız miktarının tamamını piyasaya göstermek yerine, sadece küçük bir kısmını açıklarsınız. Örneğin, 1.000 adet XYZ hissesi satın almak için bir emir girebilirsiniz, ancak bunu piyasaya sadece 100 adet satın almayı istiyormuşsunuz gibi gösterirsiniz. Bu emrin bir kısmı gerçekleştirildiğinde, planladığınız miktarda hisseyi satın alana kadar alım emrinizi piyasaya küçük kısımlar halinde göstermeye devam edebilirsiniz, böylece sadece yüklü miktarda alım yapmak almak istemeniz nedeniyle fiyatın ani bir şekilde artmasına yol açmamış olursunuz.

Gerçek Bir Anekdot:

Şimdi de Buzdağı (Iceberg) emirlerinin etkinliğini vurgulayan bir anekdot paylaşalım. 2015 yılında, ünlü bir kurumsal yatırımcı, bir şirketin borsada işlem gören tahvillerine yüklü miktarda yatırım yapmaya karar verdi. Satın almak istediği tahvil miktarının tamamını açıklasaydı, işlemi tamamlamadan önce tahvil fiyatları önemli ölçüde artacak bu işlem kendisine çok pahalıya mal olacaktı. Böyle yapmak yerine, almak istediği miktarın büyüklüğünü piyasadan gizlemek için bir Buzdağı (Iceberg) emri girdi. Birkaç gün boyunca emrinin sadece küçük bir kısmını piyasaya gösterdi ve bu sayede fiyatı olumsuz yönde etkilemeden istediği miktarda tahvili satın alabildi.

Bir varlığı almak veya satmak konusundaki niyetinizi gizlemek biraz zor olabilir ancak gördüğünüz gibi bu önemli ve işlem fiyatı üzerinde gerçekten çok etkili bir stratejidir. Ayrıca bu yöntemi kullanmakla, aşırı heyecana veya paniğe kapılarak yapılan alımların, dolayısıyla da varlık fiyatlarındaki potansiyel kısa dönemli oynaklığın önüne geçeceğiniz için hem kendinize, hem de piyasaya bir iyilik yapmış olursunuz.

Tesla hisseleri için örnek Buzdağı (Iceberg) emrini aşağıdaki gibi özetleyebiliriz::

Diğer Gelişmiş Emir Türleri

  1. Takip Eden Durdur Emri (Trailing Stop Order): Bu emir, yatırımcılara piyasanın pozisyonları lehine hareket etmesi durumunda otomatik olarak ayarlanan bir durdur emri oluşturma olanağı sağlar.
  2. OCO Emri (One Cancels the Other): Bu bir limit emri ve bir durdurma emrinden oluşan bir çifte emirdir. Emirlerden biri gerçekleştirilirse, diğeri otomatik olarak iptal edilir.
  3. Karanlık Oda Emri (Dark Ice Order): Aynı zamanda “kör havuz işlemleri” olarak bilinen karanlık oda emirleri, emir defterinde herkese açık olarak gösterilmeyen emirlerdir. Yatırımcıların, varlık alım satım hedeflerini piyasanın geneline açıklamadan, dolayısıyla da ilgili varlığın fiyatını etkilemeden, büyük miktarlarda hisse satın almasına veya satmasına olanak sağlayan bu emirler, özel işlem platformlarında gerçekleştirilir.
  4. Reload Emri (Reload Order): Reload emri, kısmen gerçekleştirildikten sonra otomatik olarak yenilenen bir emirdir. Örneğin, bir yatırımcı 1.000 adet hisse satmak için girdiği bir Reload emrinde sadece 200 hisse satılmışsa, emir otomatik olarak tekrar 1.000 adet hisse satmak üzere “yeniden yüklenir”.

Iceberg emirleri ile ilgili dikkate alınması gerekenler ve bazı çıkarımlar

Gelişmiş Buzdağı (Iceberg) emirleri, piyasalarda ters yönde bir harekete neden olmadan büyük hacimli işlem yapmak isteyen yatırımcılar için ilginç bir araçtır. Bu emirler, akıllıca kullanıldıklarında, işlemlerin gerçekleştirilmesinde önemli bir avantaj sağlayabilir.

Ancak, tüm finansal araçlar gibi, Buzdağı (Iceberg) emirlerini de sorumlu bir şekilde ve genellikle büyük hacimli menkul kıymet işlemleri için uygun bir emir türü olması nedeniyle, işlem yapılan pazar hakkında derinlemesine bilgi sahibi olarak kullanmak gerektiğinin unutulmaması önemlidir.

Mevcut potansiyellerini açığa çıkarmak ve günlük işlemlerinizi iyileştirmek için emirler dünyasını, özellikle de Buzdağı (Iceberg) emirlerini ve nasıl gerçekleştirildiklerini derinlemesine incelemek konusunda tereddüt etmeyin.

İlgili Makaleler

Teknik Analiz Öğrenmek İçin En İyi 10 Kitap
Günümüzde piyasalarda yatırımcılara yol gösteren ve teknik analizi anlamayı kolaylaştıran birçok kitap bulunmaktadır. Yatırım dünyasına yeni adım atıyorsanız, yatırımlarınızı geliştirmek için eğitim şarttır. Bu makalede, teknik analiz, grafikler v...
Stokastik Gösterge
Teknik analizde kullanılan bir osilatör olan Stokastik gösterge, her kapanış fiyatının son dönemdeki en yüksek ve en düşük fiyatlarla ilişkisi...