Hareketli Ortalamalar: Formüller ve Örnekler

Finans, trading ve yatırım dünyasına ilgi duyan herkes muhtemelen hareketli ortalamalar hakkında bir şeyler duymuştur. Bugün, basit, üssel ve ağırlıklı hareketli ortalamaları, formülleri ve örnekleriyle detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Teknik Analizde Hareketli Ortalama

Hareketli ortalamalar, belirli bir finansal aracın fiyatlarını takip ederek ana eğilimi (veya trendi) gösteren bir göstergedir. Teknik analizin en eski araçlarından biri her zaman trend çizgisi olmuştur; bu, artan veya azalan bir dizi zirve (veya dip) noktası boyunca çizilir. Hareketli ortalama ise, bir grafiğin tam fiyatlarını bilmeyi ve basit hesaplamalar yaparak bu bilgileri grafiğe dökmeyi gerektirir.

Hareketli ortalamaların, teknik analizi saf grafik analizinden (grafiklere çizgiler çizmek) algoritmik bir moda, yani hesaplamalar yaparak ve ardından bu hesaplamalara dayanarak grafiğe uygun çizgiler çizmek üzere taşıdığını söyleyebiliriz.

Örneğin, günlük verilere dayanan bir hisse senedi için:

hareketli ortalama örneği
Trend Çizgisi ve Hareketli Ortalama

Enel’in yükselen dip noktaları üzerine inşa edilen trend çizgisi, artan bir trendi işaret eder. Hareketli ortalama da (detaylarını daha sonra inceleyeceğiz) yükselmektedir ve Enel’in fiyatları neredeyse her zaman onun üzerindedir. Hareketli ortalamaların teknik analizde başka işlevleri de olduğunu ilerleyen bölümlerde göreceğiz.

Hareketli Ortalama Nedir: Ne İşe Yarar

Bir finansal aracın fiyatları, çeşitli piyasa operatörleri tarafından farklı şekillerde yorumlanan bilgilerin bir sonucudur. Bu yüzden, fiyatlar doğrusal bir şekilde hareket etmez, osile olurlar. Diğer bir deyişle, fiyatların belirli bir düzensizliği vardır. Hareketli ortalamanın birincil işlevi, bir grafiğin hareketini daha düzenli bir şekilde görmemizi sağlamaktır. Bu, sınırlı sayıda veri üzerinde hesaplanan bir hareketli ortalama kullanılarak elde edilir; örneğin, sadece 10 veri noktası kullanılarak.

Daha uzun hareketli ortalamaların işlevi ise, fiyatların hesaplamasına dayanarak mevcut trendi belirlemektir. Örneğin, Şekil 1’de Enel için kullanılan hareketli ortalama 200 dönemlidir ve bu, hissenin net bir yükseliş trendinde olduğunu gösterir.

Hareketli Ortalama: Grafik Örneği

Şimdi, Enel hissesi üzerinde iki hareketli ortalamanın gösterimini inceleyelim.

10 dönem ve 200 dönem Hareketli Ortalama
10 dönem ve 200 dönem Hareketli Ortalama

Gördüğünüz gibi, 10 dönemlik hareketli ortalama Enel’in fiyat hareketlerine oldukça yakın fakat daha düzenlidir. 200 dönemlik hareketli ortalama ise mevcut ana trendi oldukça iyi bir şekilde belirler.

Grafikten anlaşıldığı üzere, hareketli ortalamaların tek gerçek kusuru, hesaplanan veri miktarı arttıkça gecikmelere sahip olmalarıdır. Ancak bu kusur, sadece fiyat grafiğine kıyasla bir hareketli ortalamayı okumanın daha kolay olmasıyla büyük ölçüde telafi edilir.

En Çok Kullanılan Hareketli Ortalamalar

İdeal hareketli ortalamayı belirlemek, piyasa koşullarının ve döngülerin değişken doğası nedeniyle zor bir iş olabilir. Piyasa koşulları ve döngülere uyum sağlamak gerekmektedir.

Kısa hareketli ortalamalar, fiyat değişikliklerine daha hassas oldukları için trendleri daha erken tespit etmenize yardımcı olabilir. Ancak, yön değişikliklerinde yanıltıcı sinyaller verebilirler. Diğer yandan, uzun hareketli ortalamalar daha az yanıltıcı sinyal üretir ancak yatırım fırsatlarını geniş bir marjla kaçırma riski taşır.

Orta süreli bir hareketli ortalama, kısa ve uzun ortalamalar arasında bir yerde olmalıdır. Bir piyasa döngüsüne uygulandığında, hakim piyasa döngüsünün yarısını kapsaması önerilir. Bu bağlamda, 30 günlük bir piyasa döngüsü için, önerilen ortalama 15 gün olacaktır.

Hareketli ortalamalar, yatırımcının profiline göre göreceli bir niteliğe sahiptir. Örneğin, uzun vadeli yatırımcılar genellikle 200 günlük bir ortalama kullanır, çünkü uzun vadeli trendler için hareketli ortalama daha belirgin olur. Buna karşılık, çoğu trader, trendleri etkili bir şekilde takip edebilmek için 8 günlük ortalamaları tercih eder.

Hareketli Ortalama Hesaplama: Örnek

Hareketli ortalamayı hesaplamak için, belirli bir zaman aralığında bir finansal aracın fiyatlarına ihtiyaç duyulur. Fiyatlar günlük, haftalık, aylık verilere veya daha kısa periyotlara, örneğin 1 saatlik veya 15 dakikalık verilere dayanabilir. Bir grafik analiz edilirken hangi zaman dilimlerinin kullanılacağına karar vermek önemlidir.

Bu fiyat dizisi elde edildiğinde, yapılacak hesaplama oldukça basittir; yalnızca belirli sayıda fiyatın ortalamasını almak yeterlidir. Örneğin, Enel’in günlük verileri üzerinden bir örneği inceleyelim.

Hareketli Ortalama Hesaplama Tablosu
Hareketli Ortalama Hesaplama Tablosu

Hareketli ortalama (tablonun 3. sütunu), her seferinde Enel’in son 10 fiyatının ortalaması olarak hesaplanır (20/04/2023 tarihinden önceki fiyatlar yer kısıtlaması nedeniyle gösterilmemiştir).

Dolayısıyla, Basit Hareketli Ortalama (SMA, Simple Moving Average) genel formülü şu şekildedir:

SMA(n) = [P(i)+P(i-1)+….+P(i-n+1)]/n

Burada nn, hareketli ortalamanın hesaplandığı veri sayısını temsil eder; ii en son mevcut veriyi, i-1 önceki veriyi ve böyle devam eder.

Bu hesaplama yöntemi basit hareketli ortalamaya bir örnektir, çünkü ortalama belirlemek için yapılacak en temel hesaplama yöntemidir. Gördüğümüz üzere, bu ortalama 10 veri noktası üzerinden hesaplanmıştır. Bu, önceden yapılan bir seçimdir ve teknik analizin sunduğu sayısız keyfi seçeneklerden (veya daha doğrusu seçim olasılıklarından) biridir.

Hareketli Ortalama Türleri: Basit, Üssel, Ağırlıklı

Hareketli ortalamaların çeşitli türleri vardır: basit, üssel ve ağırlıklı. Gelin, bu hareketli ortalamaların ne olduğunu ve nasıl hesaplandıklarını inceleyelim.

Basit Hareketli Ortalama (SMA)

Basit Hareketli Ortalama (SMA), tüm verilere eşit ağırlık verilerek hesaplanır; yani, her veri noktası hareketli ortalamanın son değerini belirlemede eşit bir katkı sağlar. Ancak, genel kanıya göre daha yeni fiyatların, eski fiyatlara göre daha fazla öneme sahip olduğudur.

Ağırlıklı Hareketli Ortalama (WMA): Formül

Ağırlıklı Hareketli Ortalama (WMA), daha yeni fiyat verilerine eski fiyatlara kıyasla daha fazla ağırlık verir. Örneğin, 10 dönemlik bir hareketli ortalamada, en yeni fiyatın ağırlığı 10, bir önceki fiyatın ağırlığı 9 ve bu şekilde en eski fiyatın ağırlığı 1 olacak şekilde ağırlıklandırılır. Bu yöntem, son fiyatlara daha fazla önem vererek hesaplama yapar.

WMA(n) = [n*P(i)+(n-1)*P(i-1)+….+1*P(i-n+1)]/[n+(n-1)+….+1]

burada n, hareketli ortalamanın hesaplandığı veri sayısını temsil eder; (i) en son mevcut veriyi ve (i-1) önceki veriyi ve böyle devam eder.

Üssel Hareketli Ortalama (EMA): Formül

Üssel Hareketli Ortalama (EMA), ağırlıkların en yeni verilere üssel olarak daha büyük verildiği, ancak daha eski verilerin ağırlığının daha az olduğu bir hesaplama türüdür. Bu hesaplama türü, mevcut tüm verileri dikkate alır. EMA’nın genel formülü şu şekildedir:

Alpha=2/(n+1)

EMA(n) = [P(i) – EMA(i-1)]*Alpha + EMA(i-1)

Burada nn, hareketli ortalamanın odaklandığı veri sayısını, ii en son mevcut veriyi ve i−1i−1 önceki veriyi temsil eder.

Ağırlıklı Hareketli Ortalamaların diğer türleri de mevcuttur, ancak bu üç tip en yaygın kullanılanlardır. TradingView gibi teknik analiz platformlarında bu üç hareketli ortalama türünü ve daha fazlasını bulabilirsiniz.

Hareketli Ortalamalar Arasındaki Farklar: SMA, WMA, EMA

Basit Hareketli Ortalama (SMA), Ağırlıklı Hareketli Ortalama (WMA) ve Üssel Hareketli Ortalama (EMA) arasındaki farkları anlamak için, bu üç hareketli ortalamayı içeren bir grafiğe bakmak yararlıdır. Bu ortalamalar genellikle, örneğin Enel hissesinin günlük verileri üzerinden 10 dönemlik bir zaman dilimi için hesaplanır.

orta hareketli sma
SMA(mavi); WMA(kırmızı) ;EMA(yeşil)

Hareketli ortalamaların temel amacı, piyasadaki “gürültüyü” azaltmak ve fiyat dalgalanmalarını daha anlaşılır hale getirmektir. Bu üç hareketli ortalamada bu amacı başarıyla yerine getirir.

Hareketli Ortalamalar Arasındaki Farklar

Üç hareketli ortalamayı karşılaştırdığımızda, ilk dikkat çeken nokta, ağırlıklı olan iki hareketli ortalamanın (WMA ve EMA) fiyatlara SMA’ya göre daha yakın olmasıdır. İkinci önemli fark ise, SMA’nın daha lineer olması, yani daha az dalgalanma göstermesidir.

Diğer bir deyişle, ağırlıklı hareketli ortalamalar (WMA ve EMA), fiyatların ani değişimlerine daha hızlı adapte olur. Bu durum, özellikle yüksek volatilite dönemlerinde avantajlı olabilir. Ancak, bu avantajlar, hareketli ortalamaların daha az lineer olması pahasına gelir.

Sonuç olarak, hangi hareketli ortalamayı kullanacağınıza karar vermek, kişisel tercihlere ve analiz yöntemlerine bağlıdır. Hareketli ortalama hesaplarken kullanılacak veri sayısının belirlenmesi de aynı şekilde kişisel bir tercih meselesidir.

Hareketli ortalamalar trend göstergesi olarak

Hareketli ortalamalar, analizde net bir trend göstergesi olarak kabul edilir. Örneğin, bir finansal piyasanın fiyatları hareketli ortalamadan daha yüksek olduğunda ve hareketli ortalama artış gösterdiğinde, bu durum açık bir yükseliş trendinin işaretidir. Tersine, hareketli ortalama düşüş gösterip fiyatlar onun üzerinde olduğunda, bu bir düşüş trendinin sinyalidir. Hareketli ortalama yön değiştirdiğinde ve fiyatlar onu keserse, mevcut trend hakkında belirsizlik ve kararsızlık sinyali vardır.

Hareketli ortalamaların hesaplandığı veri miktarı, trendin ne kadar net olduğunu etkiler. Teknik analizde herhangi bir göstergeden mucize beklememek gerekir; hareketli ortalamalar da geleceği tahmin etmez. Bununla birlikte, bir trend devam ediyorsa, bu trendin devam etme olasılığının yüksek olduğu kabul edilir.

Hareketli Ortalama Ticaretinde: Trade Sinyalleri

Hareketli Ortalamanın Kesişmesi

Hareketli ortalamaların ticaretteki en önemli kullanımlarından biri, kısa dönemli ve orta/uzun dönemli hareketli ortalamalar arasındaki kesişmelerdir. Bu kesişmeler, giriş ve çıkış sinyalleri olarak değerlendirilebilir. Örneğin, kısa süreli bir basit hareketli ortalama (5 dönem) ve uzun süreli bir basit hareketli ortalama (20 dönem) kullanımında; kısa SMA’nın uzun SMA’yı yukarı doğru kesmesi, bir boğa piyasası giriş sinyali olarak kabul edilir. İşlem, karşıt bir kesişme görünene kadar devam eder. Bu, %18,6 gibi bir karla sonuçlanabilir, ancak işlem ters bir sinyale kadar devam ettiği için zarar riski de vardır.

en çok kullanılan hareketli ortalamalar

Hareketli ortalama kesişmeleri, hangi hareketli ortalama çiftinin belirli bir finansal araç için en iyi performansı sağladığını belirlemek amacıyla optimize edilebilir.

Golden cross ve Death cross

Ticarette, özellikle 50 günlük ve 200 günlük basit hareketli ortalamalar arasındaki geçişler önemlidir. 50 günlük ortalama, orta vadeli trendleri; 200 günlük ortalama ise uzun vadeli trendleri yansıtır. Genellikle hisse senedi endeksleri, yüksek işlem gören menkul kıymetler, bonolar, emtialar gibi araçlar üzerinde kullanılır.

50 günlük ortalamanın 200 günlük ortalamayı yukarı doğru kesmesi “Golden Cross” olarak adlandırılır ve bu, orta/uzun vadeli bir trendin güçlenebileceğine dair bir sinyaldir. Fon yöneticileri bu tür sinyalleri dikkate alabilir. Tam tersi, 50 günlük ortalamanın 200 günlük ortalamayı aşağı doğru kesmesi “Death Cross” olarak adlandırılır ve bu, orta/uzun vadeli bir trendin zayıflayabileceğine işarettir. Bu hareketli ortalama kesimlerine geçmişte daha fazla önem verilse de, günümüzdeki etkileri azalmıştır.

Parabolik SAR ve Hareketli Ortalama

Parabolik SAR, piyasada sürekli olarak yükselişe veya düşüşe geçişleri belirleyen bir ticaret sistemidir. Bu sinyaller, hareketli ortalamalar kullanılarak filtrelenebilir. Bir yöntem, orta vadeli bir hareketli ortalama (örneğin, 50 günlük) kullanarak ana eğilimi göstermektir. Ana eğilim yükselişteyken, yani fiyatlar hareketli ortalamanın üzerindeyken, sadece Parabolik SAR’ın yükseliş göstergeleri dikkate alınır. Tersi durumda, hareketli ortalama ve fiyatlar düşüş eğilimindeyken, sadece Parabolik SAR’ın düşüş sinyalleri izlenir.

Günlük verilere dayalı EUR/USD döviz çifti üzerinde bir örneğe bakalım:

en çok kullanılan hareketli ortalamalar
50 dönem MA (mavi); Parabolik Sar (mavi noktalar)

Mavi okun bulunduğu yerde, Parabolik SAR’dan gelen yükseliş sinyali, basit hareketli ortalamanın artış gösterdiği ve fiyatların üzerinde olduğu için takip edilir; sonraki ticaret çıkışında (kırmızı oka bakın) düşüşe geçilmez çünkü hareketli ortalama hala yükseliyor ve fiyatlar hareketli ortalamanın üzerinde.

Hareketli ortalamaların seçiminde, geçmiş ticaret sinyallerine dayalı bazı optimizasyonlar yapılabilir. Ayrıca, hareketli ortalamalar ve Parabolik SAR’ın diğer kullanım şekilleri de mevcuttur; genellikle kısa dönemli ve orta/uzun dönemli olmak üzere iki hareketli ortalama kullanılır.

RSI ve Hareketli Ortalama Stratejisi

Hareketli ortalama, temel eğilim göstergesidir. Piyasaların salınımlı veya döngüsel yönü, osilatörler ile daha iyi vurgulanır. En bilinen osilatörlerden biri RSI‘dır. RSI’ı hareketli ortalama ile birleştirelim.

14 dönemlik klasik RSI ve 20 dönemlik basit hareketli ortalama kullanacağız. Günlük verilere dayalı EUR/USD değişimi üzerinde bir örneğe bakalım:

hareketli ortalamalarla işlem yapma
10 dönem SMA (mavi); Parabolik Sar (mavi noktalar)

Mavi okun olduğu yerde, fiyatlar hareketli ortalamayı yükselirken keser, bu hafif bir yükseliş eğilimini gösterir; RSI ise düşüşe geçer. Bu, yükselişe geçmek için iyi bir giriş sinyalidir. Kırmızı okun bulunduğu yerde, fiyatlar hareketli ortalamanın altına düşer. RSI, 50’nin altında değil ama düşüş trendinde bir kesişme olduğunda iki gün beklenir. Sonrasında fiyat tekrar yükselir, ancak piyasaların belirsiz ve değişken doğası böyledir.

Forex’teki En İyi Hareketli Ortalamalar

Kısa vadeli işlemler için 5, 10 ve 20 dönemlik hareketli ortalamalar idealdir. Uzun vadeli işlemler ise 50, 100 ve 200 dönemlik hareketli ortalamalarla en iyi şekilde gerçekleştirilir. Birçok yatırımcı, hızlı bir hareket gösteren 10 dönemlik hareketli ortalamayla, 50 dönemlik daha yavaş hareketli ortalamayı kesiştiren DEMA (Double Exponential Moving Average) stratejisini kullanmayı tercih eder.

👉 Ayrıca trading’e yeni başlıyorsanız bu makalemiz de ilginizi çekebilir: Trading Nedir? | Kavram, Başlangıç ve Stratejiler

SSS

Hareketli Ortalama Ne İşe Yarar?

Hareketli ortalama, fiyatların daha düzgün bir çizgi izlemesini sağlar ve yanıltıcı sinyalleri azaltır.

Hareketli Ortalama Nasıl Yorumlanır?

Temel bir yorum, artış gösteren bir hareketli ortalamayla üzerindeki fiyatların, yükselen bir trendi işaret ettiğidir. Azalış gösteren bir hareketli ortalama ve altındaki fiyatlar ise, düşüş trendini gösterir.

Hareketli Ortalama Hangi Sinyalleri Verir?

En yaygın kullanılan sinyallerden biri, az sayıda veri üzerinde hesaplanan kısa bir hareketli ortalama ile daha fazla veri üzerinde hesaplanan uzun bir hareketli ortalama arasındaki kesişmedir. Kısa hareketli ortalamadan uzun hareketli ortalamaya doğru bir yukarı geçiş, yükseliş sinyalidir; tersi ise düşüş sinyalidir.

İlgili Makaleler