VIX Endeksi: Nedir ve Nasıl Çalışır?

VIX endeksinin orijinal adı “volatilite endeksi“dir ve 1993 yılında Chicago Board Option Exchange (CBOE) tarafından oluşturulmuştur. Endeks, kısa vadeli volatilite hakkındaki piyasa beklentilerini ölçmek için tasarlanmıştır. Volatilite, belirli bir piyasa veya değerin belirsizliğini ölçmemize yardımcı olan bir kavramdır ancak bu, riski ölçtüğü anlamına gelmez.

VIX Endeksi

VIX Endeksi Nedir ve Nasıl Yorumlanır?

VIX endeksi aynı zamanda “korku endeksi” olarak da adlandırılır çünkü yatırımcıların piyasa algısını anlamalarına yardımcı olur. Bu algı da korku ve iyimserlik arasında değişebilir. Aslında, bu endeksin belirli bir piyasada bulunan bir hisse senedi portföyündeki değişiklikleri tanımlayan istatistiksel ölçüm olduğunu söyleyebiliriz.

Dolayısıyla, VIX endeksi yatırımcıların ve finansal yöneticilerin bir piyasanın belirli özelliklerini analiz etmek ve karşılaştırmak için kullandıkları matematiksel bir araçtır. Bu kapsamda, volatilite endekslerinin, opsiyon fiyatlarına dayalı olarak piyasanın volatilite beklentisini ölçtüğünü ve bu endeksler arasında VIX’in en çok tercih edilen araç olduğunu söyleyebiliriz.

VIX, piyasanın anlık volatilite ölçüsüdür ancak geriye dönük bir veri vermez. Bu nedenle son zamanlarda gerçekleşen volatiliteyi ölçmez.

VIX endeksi hesaplanırken S&P 500 endeksindeki opsiyon fiyatları baz alınır ve yatırımcıların korku seviyesini ölçerek önümüzdeki 30 takvim günü boyunca piyasada beklenen volatiliteyi temsil eder.

VIX Endeksi Nasıl Çalışır?

Bu endeks, yatırımcıların hisse senedi endekslerinin opsiyonlarına daha çok yönelmesi ve bu opsiyonları satın alması ile değer kazanır. Öte yandan, yatırımcıların aynı endekse ilişkin alım (call) opsiyonları satın aldığında azalır.

Diğer bir deyişle, VIX endeksi piyasadaki volatiliteyi ölçtüğü için fiyatların hızlı bir şekilde artması ya da düşmesi sonucunda yükselebilir. Fakat daha az volatilitenin hakim olduğu bir durumda VIX endeks değeri de düşüşe geçebilir.

VIX, gelecekteki volatilite hakkında piyasa tahminlerini ölçmek için ilk referans endeksidir. Bu endeks, Standard & Poor 500 (S&P500) endeksinin alım ve satım opsiyonlarına dayanır. Ayrıca, Amerikan hisse senedi piyasasının ana göstergesi olarak kabul edilir. Endeksin hesaplanmasında ise American Stock Exchange (Amex) ile NASDAQ borsalarında işlem gören ve en büyük 500 Amerikan şirketinden oluşan bir hisse senedi portföyünün hareketleri baz alınır.

👉 S&P500 hakkında daha fazla bilgi için bu makaleye göz atabilirsiniz: S&P 500’e Nasıl Yatırım Yapılır?

👉NASDAQ hakkında daha fazla bilgi için bu makaleye göz atabilirsiniz: NASDAQ Borsasına Nasıl Yatırım Yapılır?

VIX Endeksi Neden Bu Kadar Önemli?

VIX endeksinin finans dünyasında ciddi bir şöhrete sahip olmasının nedenlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  1. Gerçek zamanlı bir piyasa endeksi olduğu için önemlidir ve önümüzdeki 30 gün boyunca piyasa volatilitesi beklentilerini yansıtır.
  2. Yatırımcılar, yatırım kararları alırken piyasadaki riski, korkuyu veya stres seviyesini ölçmek için VIX endeksini kullanır.
  3. Ayrıca, “kurumsal yöneticiler” çeşitli opsiyonlar ve borsada işlem gören ürünler üzerinden VIX endeksine işlem yapabilir veya türevleri değerlendirmek için VIX değerlerini kullanabilir.
  4. VIX endeksi, yatırımcılara yatırımlarını koruma imkanı sağladığı için oldukça popülerdir. Endeks üzerinde satım (put) opsiyonları satın alabilirler ve böylece fiyatların olası düşüşünden kaynaklanan zararları önleyebilirler. Dolayısıyla, yatırımcıların fiyat düşüşleri konusundaki endişeleri artarsa satım (put) opsiyonlarına olan talep artar, bu da bu opsiyonların fiyatlarını yükseltir.

VIX Volatilite Endeksi Nasıl Hesaplanır?

Volatilite, iki farklı yöntem kullanılarak hesaplanabilir:

  • İlk yöntem, belirli bir zaman dilimi boyunca tarihsel fiyatlar üzerinde istatistiksel hesaplamalar yapmayı içerir. Bu yöntem, ortalama varyans gibi çeşitli istatistiksel formüllerin hesaplanması ile tarihsel fiyat veri setlerindeki standart sapmayı içerir. Ortaya çıkan standart sapma değeri, bir risk veya volatilite ölçüsüdür. Gelecek aylarda volatiliteyi tahmin etmek için genellikle izlenen bir yöntem ise son aylardaki standart sapmayı hesaplamak ve aynı modeli izlemesini beklemektir.
  • Volatiliteyi ölçmek için kullanılan ikinci yöntem ise opsiyon fiyatlarından zımni değerini çıkartmaktır. Opsiyonlar, belirli bir hisse senedinin fiyatının belirli bir seviyeye (kullanım fiyatı da denilebilir) ulaşmak için yeterince hareket etme olasılığına bağlı olan türev enstrümanlardır.

VIX Değerinin Anlamı: Yatırımcıların Kaygı Seviyesi

VIX endeksi, 30’un üzerinde bir değere ulaşırsa piyasada bir türbülans veya volatilite beklendiği anlamına gelebilir. Bu değer 45’in üzerine çıkması halinde yatırımcılar arasında belirsizlik ve endişenin hakim olduğu söylenebilir. Bunun sonucunda ise piyasada bir korku ve panik oluşabilir.

Öte yandan VIX endeks değeri 20’in altına düşerse piyasada ve yatırımcılar arasında daha az stres hakimdir ve iyimser bir bakışın yaygın olduğu söylenebilir.

Aşağıdaki tablo, VIX değeri değiştikçe yatırımcılardaki duygu değişimlerini göstermektedir:

DeğerlerKaygı SeviyesiDeğerlerKaygı Seviyesi
5-10Aşırı İyimserlik35-40Yüksek Endişe
10-15Yüksek İyimserlik40-45Aşırı Endişe
15-20Orta Derecede İyimserlik45-50Orta Derecede Korku
20-25Hafif İyimserlik50-55Yüksek Korku
25-30Orta düzeyde belirsizlik55-60Yoğun korku
30-35Yüksek belirsizlik60-65Aşırı korku

VIX Endeksi Grafiği

2024 yılının başından beri VIX endeksi değeri aşağıdaki gibidir:

VIX Endeksi Grafiği
Kaynak: TradingView

Yukarıdaki grafikte de görüldüğü gibi tüm olumsuz makroekonomik haberlere, resesyon ve bankacılık krizleri tehditlerine rağmen yatırımcılar arasındaki stres oldukça düşük düzeyde.

Her ne kadar 2023 yılının Ekim-Kasım aylarında endeks değeri 20’nin biraz üzerine çıksa da 2023 yılının son günlerinde ve 2024 yılı itibariyle tekrar 20’nin altına düştü. Son dönemdeki küresel savaş tehditleri ve makroekonomik kriz beklentiler piyasadaki söyleme hakim olmasına rağmen yatırımcılar üzerinde bu söylemlerin bir korku oluşturmadığı söylenebilir.

VIX endeksinin 5 yıllık perfomansı ise şu şekildedir:

vix endeksi 5 yıllık grafik
Kaynak: TradingView

5 yıllık performansa bakıldığında ise gerçek stresin sadece pandeminin en kritik anlarında hissedildiğini ve bu noktada endeksin 75 puanın üzerine çıktığını görebiliriz. O zamandan beri, 2020 yılı boyunca yüksek belirsizlik anları yaşanmasına, 2022 Mart’ında ise Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın başlaması ve hammadde fiyatlarının artması nedeniyle belirli bir panik ortaya çıkmasına rağmen bir düşüş trendinde olduğu söylenebilir.

VIX’e Nasıl Yatırım Yapılır?

VIX ETF’lerini Satın Almak

VIX endeksine yatırım yapmak için ETF’ler iyi bir seçenek olabilir. Ayrıca, VIX endeksine yatırım yaparak daha muhafazakar ve sakin bir yatırım stratejisi oluşturabilirsiniz. Endekse yatırım yapmak için aşağıdaki ETF’leri kullanabilirsiniz:

ETF’lerTickerISIN
ProShares VIX Short-Term Futures ETFVIXYUS74347Y8545
ProShares VIX Mid-Term Futures ETFVIXMUS74347W3381

Borsada İşlem Yaparken Neden VIX Endeksi Dikkate Alınmalı?

VIX volatilite endeksi, hisse senedi piyasası ile güçlü bir negatif korelasyon gösterir. Bu da yatırımcıların hisse senetlerini çeşitlendirme veya yatırımlarını koruması için popüler hale getirmektedir. VIX ETF’leri ile bir pozisyon açarsanız, diğer açık hisse senedi pozisyonlarınızı dengeleyebilir ve fiyat hareketliliğinden koruyabilirsiniz.

Örneğin, S&P 500 endeksinde yer alan bir Amerikan şirketinin hisselerinde long pozisyon açtığınızı varsayalım. Bu hissenin uzun vadede iyi bir yatırım olduğunu düşünseniz bile, kısa vadeli volatiliteye maruz kalmanızı azaltmaya çalışabilirsiniz. Bunun için, kısa vadede volatilitenin artacağını düşünerek VIX’te long bir pozisyon alırsınız. Bu tür işlemler yaparak, pozisyonlarınızı koruyabilirsiniz.

Tahminleriniz yanlışsa ve dolayısıyla volatilite artmazsa VIX pozisyonunuzdaki kayıplarınız diğer hisse pozisyonlarınızdaki kazançlarınızla dengelenebilir.

Son olarak, VIX‘ın SPX üzerindeki opsiyon fiyatlarından türetilen ve Chicago Board Options Exchange (CBOE) tarafından hesaplanan ve yayınlanan S&P 500 (SPX) endeksinin içsel volatilitesini ölçtüğünü hatırlatmakta fayda var.

Ayrıca, S&P 500 ABD hisse senedi piyasasındaki ekonomik koşulların öncü bir göstergesi olarak kabul edildiği için ABD borsa endekslerinin içsel volatilitesini ölçmek için oluşturulduğu da söylenebilir.

👉 Bu makale de ilginizi çekebilir: Borsada Nasıl YatırımYapılır? | Başlangıç Rehberi

VIX Endeksi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

VIX Ne Zaman Alınmalı?

VIX (CBOE Volatilite Endeksi), ABD hisse senedi piyasasının volatilitesinin bir göstergesidir ve bundan dolayı doğrudan satın alınabilecek bir hisse senedi değildir. Ancak, yatırımcıların VIX’in artışından yararlanmak için kullanabileceği bazı stratejiler vardır. En yaygın strateji ise VIX ETF’lerini satın almaktır. Bu finansal araçlar, yatırımcıların VIX yükseldiğinde para kazanmalarını sağlar.

Genel olarak, VIX tabanlı finansal enstrümanların satın alınması, hisse senedi piyasasındaki dalgalanmalardan yararlanmayı hedefleyen deneyimli yatırımcılar için etkili bir strateji olabilir. Ancak, dikkatli olmak ve VIX üzerinde herhangi bir yatırım işlemi yapmadan önce potansiyel riskleri dikkatlice değerlendirmek önemlidir.

VIX Endeksi Nasıl Çalışır?

VIX (CBOE Volatilite Endeksi), ABD hisse senedi piyasasının volatilitesini hesaplamaya yarayan bir araçtır. Bu kapsamda, S&P 500 piyasasının opsiyon teklifleri kullanılarak hesaplanır.

Endeks, yatırımcıların hisse senedi piyasası hakkındaki korku veya belirsizliği ölçmek için kullanılır. VIX değeri yüksek olduğunda, yatırımcıların hisse senedi fiyatlarında daha fazla volatilite beklediği anlamına gelir. Öte yandan, VIX değeri düşük olduğunda, piyasanın daha az fiyat hareketliliğine sahip olduğu söylenebilir.

Kısacası, VIX hisse senedi piyasasının volatilitesinin bir göstergesi olarak kullanılır ve yatırımcıların bilinçli yatırım kararları almasına yardımcı olabilir. Ancak, VIX’ın hisse senedi piyasasında ne olacağının bir garantisi olmadığını ve öngörülemeyen dalgalanmalara maruz kalabileceğini göz önünde bulundurmak önemlidir.

VIX Neyden Oluşur?

VIX (Volatilite Endeksi), aynı zamanda volatilite endeksi olarak da bilinir. Amerikan hisse senedi piyasasının, özellikle S&P 500 endeksinin, içsel volatilitesini ölçer. VIX, S&P 500’ün alım ve satım opsiyonlarının fiyatlarına dayanır. Bu opsiyonlar, finansal ürünleri belirli bir fiyata belirli bir gelecek zaman diliminde satın almanıza veya satmanıza olanak sağlayan finansal araçlardır. İçsel volatilite, hisse senedi fiyatlarında beklenen değişimin bir ölçüsüdür ve opsiyonların fiyatına dayanarak hesaplanır.

İlgili Makaleler