Hisse Bölünmesi (Split) Nedir ve Neden Yapılır?

Bir gün aniden uyanırsınız ve portföyünüzdeki belirli bir şirketin hisselerinden daha fazlasına sahip olduğunuzu fark edersiniz. Hayal edebiliyor musunuz? Bu mümkün mü? Elbette; ancak daha zengin olmayacaksınız çünkü hisseler daha küçük parçalara bölünmüştür. Bu yazımızda, finansal jargonun iki çok yaygın terimiyle yani “split” ve “contrasplit” (reverse split) ile ilgili detaylara değineceğiz. Hisse bölünmesi nedir ve neden yapılır?

Aşağıda, halka açık şirketlerin hisselerini yönetirken neden bu işlemlerin yaygın bir uygulama olduğunu açıklıyoruz.

Hisse Bölünmesi Nedir?

Borsa terminolojisi genellikle İngilizce terimlerle doludur. Biz de hisse bölünmelerini bu terimlerle inceleyeceğiz. Bu terimlerden biri de “split”tir. Split kelimesi İngilizce’de “bölme” anlamına gelir ve hisselerle tam olarak bu yapılır.

Bir split, bir şirketin hisse değerlerinin bölünmesi işlemidir. Bu işlem sonucunda, hisselerin piyasa fiyatı düşer çünkü hisse sayısı artar. Örneğin, hisse başına 200 TL değerindeki bir şirketin hisseleri 4:1 oranında bir split ile bölündüğünde, her bir hissenin yeni değeri 50 TL olur ve piyasada dolaşan hisse sayısı dört katına çıkar.

Split, şirketin piyasa değerini değiştirmez; yalnızca daha fazla sayıda hisse sunar. Bu durum, özellikle küçük yatırımcılar için, daha düşük fiyatlı hisseleri satın almayı daha kolay hale getirir. “Böl ve yönet” deyimi, bir split stratejisi uygulandığında gerçekten de yerinde bir tabir olur.

Dolayısıyla, split, şirketin piyasa değerini etkilemediği gibi, hissedarın şirket içindeki pozisyonunu da değiştirmez. Örneğin, bir yatırımcı başlangıçta her biri 200 TL değerinde 4 hisseye sahipse ve 4:1 split gerçekleşirse, şimdi her biri 50 TL değerinde 16 hisseye sahip olacaktır. Pozisyonu tamamen aynı kalır.

Hisse Bölünmesi (Split) İşlemi Neden Yapılır?

Split işleminin başlıca iki nedeni vardır:

  1. Likiditeyi Artırmak: Şirket büyüdükçe, hisselerin değeri genellikle artar. Bu değer çok yüksek seviyelere ulaşırsa, likidite azalabilir. Yüksek hisse fiyatları, küçük yatırımcılar için psikolojik bir engel oluşturabilir. Split uygulandığında, hisse değerleri düşürülür ve işlem hacmi otomatik olarak artar.
  2. Güç Yoğunlaşmasını Azaltmak: Split, hisse sayısını artırır, bu da hissedarların dağılımını genişletir. Bu durum, şirket üzerinde tam kontrol sağlamayı zorlaştırır, çünkü şirketin kontrolünü ele geçirmek daha zordur.

Herhangi bir şirket bu işlemi gerçekleştirebilir ve bu, yeni yatırımcıların şirkete katılmasını teşvik eder. Bu işlemin bir zayıflık göstergesi olduğu düşüncesini kesinlikle reddetmek gerekir. Ayrıca, hissedarlar için herhangi bir maddi değişiklik olmaz, ancak şirket için bu, daha fazla erişilebilirlik arayışında güçlü bir psikolojik avantaj sağlar.

Amazon’un Borsadaki Bölünme Örneği

Son zamanlarda Amazon‘un (AMZN) hisse senetlerinin değeri her biri 2.000 doların üzerinden 100 dolara düşerken, hisse bölünmesinin canlı bir örneğini gördük.

Mart 2022’de Amazon, hisse senetlerinin değerini 20:1 oranında bölmeyi onayladı. Bu işlem, hissedarlara mevcut her bir hisse için ek olarak yirmi hisse verilmesini ve her hissenin nominal değerinin yirmi kat azalmasını sağladı.

1 Haziran 2022’de, Amazon hisse senetlerinin piyasa fiyatı oldukça makul bir seviyeye düştüğünde, bu durum pek çok kişi için sürpriz olmadı. Aslında, şirketin temel amacı, hisselerini daha çekici kılmak ve daha fazla kişiyi yatırım yapmaya teşvik etmekti.

Diğer büyük firmalar arasında hisse bölünmesi uygulayanlar arasında Apple (AAPL), Tesla (TSLA) ve Google (GOOG) da bulunmaktadır.

Hisse Bölünmesi Yapmanın Avantajları ve Dezavantajları

AvantajlarDezavantajlar
✅ Medya patlaması sayesinde hisseler daha geniş kitlelere tanıtılır.❌ Küçük yatırımcılarda kafa karışıklığına neden olabilir.
✅ Hisse senedi fiyatının düşürülmesi, daha fazla küçük yatırımcının erişimine olanak tanır.❌ Perakende yatırımcılar arasında oluşan inançsızlık nedeniyle satışlara yol açabilir.
✅ Fiyat çapa etkisi devreye girer; hisseler daha uygun fiyatlı göründüğünde daha fazla yatırımcının hisse almasını sağlar. 

👉 Borsada nasıl yatırım yapılacağını öğrenmek için, aşağıdaki makalemizi ziyaret edebilirsiniz: “Borsada Nasıl YatırımYapılır? | Başlangıç Rehberi

Contrasplit Nedir?

Split işlemi kadar yaygın olmasa da, contrasplit de (reverse split de denilir) önemli bir finansal işlemdir ve adından da anlaşılacağı üzere split’in tam tersi bir işlemdir. Contrasplit, bir şirketin mevcut hisselerini azaltarak, her bir hissenin piyasa değerini artırmak için hisseleri gruplandırma işlemidir.

Örneğin, bir şirket 6:1 oranında bir contrasplit gerçekleştirdiğinde, eğer şirketin hisseleri 5 TL’ye işlem görüyorsa, bu işlem sonrasında 6 hisse birleştirilir ve yeni hisse başına fiyat 30 TL’ye yükselir.

Contrasplit, hissedarların elindeki hisse sayısını azaltır, fakat yatırımlarının toplam değerinde bir değişiklik olmaz. Yani hissedarın şirket içindeki mali hakları ve oranı korunur.

Neden Bir Contrasplit Yapılır?

Contrasplit genellikle aşağıdaki nedenlerle tercih edilir:

  • Çok Düşük Fiyatlı Hisseler: Hisselerin düşük fiyatlı olması genellikle yüksek volatiliteye yol açar. Contrasplit, hisse fiyatlarını artırarak volatilitenin azaltılmasına yardımcı olabilir.
  • Daha İyi Psikolojik Fiyat: Yüksek fiyatlı hisseler, şirketin piyasadaki değer ve prestijini artırabilir. Örneğin, 4 haneli fiyatlar (örneğin 1.000 TL ve üzeri) daha değerli olarak algılanabilir.
  • Pazar İmajı: Düşük fiyatlı hisseler bazen “penny stocks” olarak görülür ve bu, şirketin imajına zarar verebilir. Fiyatları yükselterek, şirket daha büyük ve daha istikrarlı bir işletme olarak algılanabilir.

Contrasplit Avantajları ve Dezavantajları

ArtılarEksiler
Şirketin Tanıtımı: Contrasplit sonrası oluşan hareketlilik, şirketin medyada daha fazla yer almasına ve tanıtılmasına olanak tanır.Güvensizlik Yaratma: Contrasplit işlemi, hissedarlar arasında şirkete olan güveni sarsabilir.
Psikolojik Önyargılar: Yüksek değerli hisseler, yatırımcıların yatırımlarına daha çok güven duymasını sağlayan psikolojik önyargıları tetikleyebilir.Yanlış Algı: Bazı yatırımcılar, contrasplit uygulayan şirketleri ciddi olmayan veya problemli olarak algılayabilirler.
Algılanan Güvenlik: Hissenin değeri ne kadar yüksekse, yatırımcılar para yatırdıkları varlığın daha güvenli olduğunu düşünebilirler. 

Contrasplit ve split işlemleri, şirketin borsa değeri üzerinde anında bir etki yaratmaz. Yatırımcılar aynı miktarda para yatırmaya devam ederken, split sonucunda daha fazla hisseye, contrasplit sonucunda ise daha az hisseye sahip olurlar. Her iki işlemin temel amacı, şirketin hisse sayısının olası olumsuz etkilerinden korunmasını sağlamak, işlemleri kolaylaştırmak ve yatırımcı ilgisini çekmek için şirketi daha cazip hale getirmektir.

Özet

Hem split hem de contrasplit işlemleri, hisse sayısını düzenleyerek şirketlerin piyasa şartlarına uyum sağlamasına yardımcı olur. Bu işlemler, hisse değerlerini istenen seviyelere taşıyarak, yatırımcılar için psikolojik cazibe yaratmayı amaçlar. Ancak, bu süreçler bazı yatırımcılarda kafa karışıklığına ve güvensizliğe yol açabilir. Sonuç olarak, bu stratejiler, şirketlerin piyasadaki duruşunu güçlendirmeye ve yatırımcı tabanını genişletmeye yönelik önemli araçlardır.

İlgili Makaleler