Zorunlu Pay Alım Teklifi Nedir? | Türler, özellikler ve tanımı

Bir gün aracı kurumunuzdan, portföyünüzdeki bir şirket için bir halka açık ortaklıklarda zorunlu pay alım teklifi (Public Offer of Acquisition) kabul etmeniz gerektiğine dair bir mesaj aldığınızı hayal edin. İlk olarak “Zorunlu pay alım teklifi nedir?”, “Bir eylemde bulunmam gerekiyor mu?”, “Teklifi reddedebilir miyim?” gibi sorular aklınıza gelebilir. Bu yazıda tüm bu soruları yanıtlamaya çalışacağız.

Zorunlu Pay Alım Teklifi Nedir? Anlamı ve Tanımı

Halka açık ortaklıklarda zorunlu pay alım teklifi (Public Offer of Acquisition), bir teklif veren şirketin başka bir şirketi, yani teklif alınan şirketi finansal olarak ele geçirmesi sürecidir. Bu süreç, hisse senetlerini piyasa fiyatının üzerinde bir fiyatla satın almayı içerir. Ödeme nakit, hisse senetleri veya her ikisinin kombinasyonu şeklinde olabilir.

Zorunlu pay alım teklifinin ne olduğunu açıkladığımıza göre, mevcut türlerine bir göz atalım.

👉 Ve eğer kurumsal finans işlemleri hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz, sonraki makalemizi ziyaret edebilirsiniz: “Borsada Nasıl Çalışır?

Hangi Tür Zorunlu Pay Alım Teklifileri Var?

Aşağıdaki tabloda, beş farklı alım teklifi türünü göreceğiz ve anlayacağız:

TürleriAçıklama
RekabetçiDiyelim ki zaten bir zorunlu pay alım teklifi başlamış, işte o zaman başka bir teklif veren şirket gelir ve ilk teklifin süresi dolmadan yeni bir teklif başlatır.
DüşmancaAdından da anlaşılacağı gibi, iki şirket arasında önceden bir anlaşma yapılmamıştır.
DostaneHer iki şirket, yani teklif veren ve teklif alınan arasında karşılıklı bir anlaşma olduğunda gerçekleşir.
Çıkış Bir şirket, dolaşımdaki tüm hisseleri satın alarak piyasadan çıkmayı hedefler.
Sermaye azaltma için Şirket, kendi hisselerini satın alarak ve daha sonra bunları iptal ederek sermayesini azaltmayı planlar.

Opante veya Alıcı Şirket Türleri

Bir opante şirketin (alıcı) bir diğerini nasıl satın aldığına bağlı olarak, alıcı aktör üç türde sınıflandırılabilir:

  • Kara Şövalye: Kara Şövalye, başka bir şirketin kontrolünü ele geçirmek için düşmanca bir alım teklifi başlatan tüzel veya gerçek kişidir.
  • Gri Şövalye: Kara Şövalye ve satın alınacak şirket arasındaki düşmanlıklardan yararlanan kişi veya kuruluş, hedef şirket üzerinde ikinci bir satın alma pozisyonu açmaya çalışır.
  • Beyaz Şövalye: Düşmanca bir alım teklifine karşı, satın alınacak şirket, stratejik veya ekonomik nedenlerle başka bir şirketi tercih eder ve bu şirket ilk teklifi iyileştiren yeni bir teklif sunar.

Zorunlu Pay Alım Teklifi Gerçekleştirme Süreci

Bu süreç birkaç aydan yıllara kadar uzayabilir. Bu karmaşık süreçte yer alan farklı aşamalar şunlardır:

AşamaAşama türü
Aşama 1Planlama aşaması
Aşama 2Planlama aşaması
Aşama 3Hukuki destek aşaması
Aşama 4Ekonomik destek aşaması
Aşama 5Teklif sunma aşaması
Aşama 6Teklifin yetkilendirme aşaması
Aşama 7Teklifin yayınlanma aşaması
Aşama 8Teklifin kabul aşaması
Aşama 9Teklifin tasfiye aşaması
Aşama 10Tasfiye sonrası aşama

Zorunlu Pay Alım Teklifilerine Nasıl Katılırım?

Bir şirketin hissedarı olarak, halka açık alım teklifi sürecine katılıp katılmamaya karar vermek tamamen size bağlıdır. Bu karar genellikle teklif edileni fiyatın cazip olup olmadığına bağlı olarak verilir.

Eğer bir hissedar, pay alım teklifi’ne katılmaya karar vermezse, bu durum hisse senetlerinin kaybedilmesi veya zorla satılmasını gerektirmez. Ancak, teklif kabul edildikten sonra teklif sahibi, hissedardan hisselerin zorla satılmasını talep edebilir (sell out). Benzer şekilde, hissedar teklif’in kabul edilmesinin ardından hisselerinin satın alınmasını talep edebilir (squeeze out).

Eğer hissedar teklife katılmayı tercih ederse, hisselerini sakladığı kurumda bir kabul emri vermelidir. Ayrıca, talimatlarını iletebileceği kanalları öğrenmek için ilgili kurumla iletişime geçmesi gerekir.

Zorunlu Pay Alım Teklifi Süreleri

Teklif sahibi tarafından belirlenen süre hiçbir zaman 15 takvim gününden az veya 70 takvim gününden fazla olmamalıdır. Bu süre, hem teklif broşüründe hem de ilanında belirtilir. Ayrıca, hisselerin saklandığı kurumlar, durum hakkında etkilenen kişilere bilgi vermek amacıyla onlardan talimatlarını talep edecektir.

Rakip şirketler için kabul süresi 30 takvim günüdür. Bu süre zarfında, eğer bu şirketler hisse sayısını %5’in üzerine çıkarabilir veya teklif fiyatını %5 aşabilirlerse, ortaklar ilk teklife devam edip etmeyeceklerini veya rakip teklifi kabul ederek kararlarını değiştirebileceklerdir.

Zorunlu Pay Alım Teklif Komisyonları

Bir halka açık ortaklıklarda pay alım teklifi ile ilişkili komisyonlar normal bir satış işlemi sırasında uygulananlardan farklıdır. Bunlar “finansal işlemler” olarak adlandırılır ve çeşitli türde komisyonlar içerebilir. Komisyon oranları, ilgili tarife broşüründe kontrol edilebilir.

Zorunlu Pay Alım Teklif Yasası Küçük Yatırımcıyı Korur

Halka Açık Ortaklıklarda Pay Alım Teklifine göre, her kabul işlemi için öncelikle eşit sayıda değer atanır. Bu lineer prorata sistemi, teklifin %25’lik bir kabul oranını temsil eder. Atanmayan miktarlar, her kabuldeki değer sayısına orantılı olarak dağıtılır.

Bu sistem, küçük yatırımcılara hisselerini satıp satmama konusunda karar verme hakkı tanıyarak onları korur. Küçük yatırımcılar genellikle hızlı kar elde etmeyi tercih eder ve halka açık ortaklıklarda pay alım teklifi ardındaki projenin detaylarıyla ilgilenmeyebilirler.

Zorunlu Pay Alım Teklifi Omnibus Hesabı

Bir yatırım gerçekleştirdiğimizde veya bir aracı kurum seçerken sıkça karşılaştığımız konulardan biri omnibus hesaplarıdır. Bu tür yatırım hesapları, birçok yatırımcının işlemlerini gruplayarak maliyet avantajı sağlaması nedeniyle giderek daha popüler hale gelmektedir. Ancak, bir zorunlu pay alım teklifi durumunda ve böyle bir hesaba sahip olduğumuzda ne olur? Hadi detaylara bir göz atalım.

omnibus Zorunlu Pay Alım Teklifi

Borsada Omnibus Hesap Nedir?

Omnibus hesaplar, yatırımcının bireysel olarak hisselerin tek sahibi olduğu geleneksel hesaplardan farklı olarak, aracı kurumun birden fazla yatırımcının pozisyonlarını birleştirerek yönettiği hesaplardır. Aracı kurum, bu yöntemle maliyetleri düşürüp verimliliği artırarak yatırım imkanlarını daha geniş bir kitleye sunar.

Bu hesaplarda, hisseler doğrudan aracı kurum adına tutulduğu için, kurum bu hisseleri piyasadaki kısa pozisyon sahiplerine karşılık getiri elde etmek amacıyla ödünç verebilir. Yatırımcı olarak, hisselerimizin ödünç verilip verilmediğini bilemeyiz ve bu durumda herhangi bir tazminat hakkımız da bulunmaz.

Omnibus Hesapların Avantajları ve Dezavantajları

Omnibus hesapların en büyük avantajları arasında maliyet tasarrufu ve işlem kolaylığı yer alır. Ancak, bu hesaplarda yatırımcılar, hisselerinin aracı kurum adına kaydedildiği için birtakım haklardan feragat etmek zorunda kalabilirler, özellikle zorunlu pay alım teklifi gibi kurumsal olaylarda bu durum geçerlidir.

Omnibus Hesap ile Halka Açık Ortaklıklarda Pay Alım Teklifine Katılım

Zorunlu pay alım teklifi durumunda, teklife katılım şartları ve süreçler aracı kurum tarafından belirlenir. Yatırımcılar olarak, hisselerimiz aracı kurum adına tutulduğu için, teklife katılıp katılmamakta serbestiz; ancak bu kararı verirken, aracı kurumun belirlediği prosedürlere uymamız gerekir. Bu, aracı kurumun özellikle hisse senetlerini piyasada satın alıp satması gerektiği anlamına gelir. Dolayısıyla, bu tür hesaplarda işlem yaparken özel koşullar ve minimum hisse senedi sayısı gibi ek gerekliliklerle karşılaşabiliriz.

Sonuç olarak, omnibus hesaplar, yatırımcılar için belirli finansal avantajlar sunarken, zorunlu pay alım teklifi gibi kurumsal olaylarda bazı kısıtlamalar getirebilir. Yatırımcıların, bu tür hesapların işleyişi ve getirebileceği riskler konusunda bilinçli olmaları önemlidir. Bu hesap türü, özellikle yabancı hisse senetleri için kullanıldığında, geleneksel adi hesaplara kıyasla farklı bir deneyim sunar. Yatırımcılar, karar verirken hem maliyet hem de kontrol üzerindeki etkileri dikkate almalıdır.

İlgili Makaleler