Borsaya Yatırımın İki Yolu: Temel Analiz ve Teknik Analiz

Borsaya yatırım yaparken, yalnızca uygun fiyattan değer seçmekle kalmayıp, aynı zamanda bir değere giriş (veya çıkış) yapmanın teknik olarak uygun zamanı olup olmadığını bilmek de önemlidir. Bu durum, bir yatırımın temel analizle desteklenmesi gerektiği kadar, teknik analizin de yatırım sürecinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Örneğin, teknik analiz sayesinde, direnç bölgelerine giriş yapmaktan kaçınıp, düzeltmeleri fırsat bilerek daha iyi bir alım fiyatı bulabiliriz. Satış yaparken de, teknik analiz kullanarak çıkış fiyatımızı iyileştirebilir ve destek bölgelerinde satış yapmaktan kaçınabiliriz. Ancak, orta ve uzun vadeli işlemlerde temel analizin rehberliği altında hareket etmek büyük önem taşır.

Temel Analiz Nedir?

Temel analiz, bir varlığın gerçek değerini anlamaya çalışan bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım, şirketin gerçek faaliyetleri ve geleceğe yönelik beklentileri gibi temel faktörlere odaklanır.

Temel Analizin Varsayımları

  1. Piyasadaki bir hisse senedinin fiyatı genellikle gerçek veya içsel değerini yansıtmaz. Eğer piyasa fiyatı, hissenin temel değerinden düşükse, bu durum hissenin değerinin düşük olduğunu gösterir ve fiyatın zamanla temel değerine ulaşacağı beklenir; tersi de geçerlidir.
  2. Uzun vadede, piyasadaki varlık fiyatları temel değerlerini yansıtacaktır. Bu metodoloji ile varlığın içsel değerini temel verilere dayanarak belirleyebiliriz ve bu değer, zamanla, aylar veya yıllar içinde fiyatına yakınsayacaktır.

Örneğin, Telefónica’nın finansal bilgileri şunları içerir:

  • PER
  • EV/Ebitda
  • ROE
  • Pay-out oranı
  • Serbest nakit akışı / Piyasa değeri
  • Gelir tablosu detayları, gelirler, EBITDA, EBITA, EBIT, vergi öncesi kar, net kar
  • Hisse başına kar (BPA)
  • Hisse başına temettü (DPA)
  • Nakit akışı
  • Diğer önemli finansal veriler

👉 Daha fazla bilgi: Borsada Temel Analiz – Oranlar, yöntemler ve şirket türleri

Teknik Analiz Nedir?

Teknik analiz, piyasa aktivitesi tarafından oluşturulan istatistiklerin analizi yoluyla değerlerin değerlendirilmesidir. Bu yöntem, son fiyatlar ve hacim gibi verileri kullanarak, gelecekteki piyasa aktivitelerini öngören desenleri belirlemek için grafikler ve diğer araçları kullanır.

Teknik Analizin Varsayımları

  1. Fiyatta tüm bilgi bulunur:
    • Teknik analiz, bir hisse senedinin fiyatının, o an için şirketi etkileyen her şeyi – temel değişkenler dahil – yansıttığını varsayar.
    • Modelin savunucuları, şirketin temel değişkenlerinin yanı sıra geniş ekonomik faktörlerin ve piyasa psikolojisinin, bir hisse senedinin fiyatına dahil edildiğine inanırlar, bu da bu faktörlerin ayrı ayrı göz önünde bulundurulmasına gerek kalmadığını ortaya koyar.
    • Bu analize göre, fiyat hareketlerinin analizi sadece piyasadaki bir varlığın arz ve talebine bağlıdır.
  2. Fiyat trendleri tekrar eder:
    • Teknik analizde, fiyat hareketlerinin belirli trendler izlediği kabul edilir. Bir trend belirlendiğinde, fiyatın bu trend doğrultusunda hareket etmesi daha olasıdır.
  3. Tarih tekrar eder:
    • Fiyat hareketlerinin tekrar eden doğası, piyasa psikolojisi ve katılımcılarının zaman içinde benzer olaylara benzer tepkiler verme eğiliminden kaynaklanır.
    • Teknik analiz, piyasa hareketlerini analiz etmek ve trendleri anlamak için bir dizi kılavuz kullanır.

👉 Daha fazla bilgi: Teknik Analiz – İlkeler, teoriler, figürler ve göstergeler.

Temel Analizde Kullanılan Araçlar

Temel analiz, şirketlerin değerini anlamak için çeşitli değişkenleri inceler. Bu değişkenler, nitel ve nicel olmak üzere iki ana kategori altında toplanabilir.

Nitel Değişkenler

  • İş Modeli: Şirketin iş modelini anlamak, finansal durum analizinden önce gelir. Şirketin ne yaptığını, gelir kaynaklarını, faaliyet gösterdiği sektörü ve bu sektörün özelliklerini kapsamlı bir şekilde anlamamız gerekir. Bir iş modelini anlamamak, yabancı bir dilde konuşulan bir ülkede yaşamak gibidir. İş modelini SWOT analizi veya Porter’ın Beş Güç Modeli ile incelemek, bu süreci etkili bir şekilde yönetmemize yardımcı olabilir.
  • Rekabet Avantajları: Bir şirketin uzun vadeli başarısı, rekabet avantajlarını ne kadar sürdürüp koruyabildiğine bağlıdır. Rekabet avantajına sahip şirketler, hissedarlarını uzun süre boyunca ödüllendirebilir.
  • Yönetim: Şirketin geleceği, yönetim ekibinin şirketi yönlendirme ve idare etme kapasitesine büyük ölçüde bağlıdır. Kötü yönetim, birçok başarılı işletmenin iflas etmesine neden olmuştur.

Nicel Değişkenler

Analiz ettiğimiz şirketin ana özellikleri şunları içerir:

  • Finansal Yapı: Şirket az mı yoksa çok mu borçlanmış? Ürün stoklama durumu nasıl, üretimden sonra hemen mi satıyor?
  • Kar Oluşturma: Şirket, yıl boyunca düzenli gelirler mi sağlıyor yoksa gelirler değişken mi? Belli bir kar miktarı elde etmek için ne kadar ürün satması gerekiyor?
  • Nakit Oluşturma: Şirketin elde ettiği kardan ne kadarı nakit olarak şirkete akıyor? Şirket yılda ne kadar faiz ödüyor? Hissedarlarına yılda ne kadar temettü dağıtıyor?

Bu soruların yanıtlarını bulmak için şirketin Finansal Durumları şu şekilde incelenir:

  • Durum Dengesi: Öncelikle Finansal Borç ve Manevra Fonu üzerinde durulur.
  • Gelir Tablosu: Ana marjlar, yani EBITDA ve EBIT incelenir.
  • Nakit Akışı Durumu: Serbest Nakit Akışı ve finansal marjlar detaylı bir şekilde analiz edilir.

Bu analizler, varlık değerlemesini belirlemek ve karar vermek için önemli bir araç olan temel oranları kullanır. Kullanılan ana oranlar arasında;

  • Borçlanma oranları (Debt to Equity, Debt to Assets),
  • Karlılık (ROE, ROA, ROCE)
  • Çoklu değerleme (PER, P/B, RPD) oranları
  • Gordon-Shapiro modeli bulunur.

👉 Finansal oranlarla ilgili daha fazla bilgi için bu yazımızı okuyabilirsiniz: Temel Oranlar ile Bir Şirket Nasıl Analiz Edilir?

Teknik Analizde Kullanılan Araçlar

Teknik analiz, grafikler ve istatistiksel verilerin incelenmesine, teknik göstergelerin uygulanıp yorumlanmasına dayanır. Bu analiz türünde kullanılan ana araçlar şunlardır:

  • Dow Teorisi: Piyasa bilgilerinden alım-satım sinyalleri çıkarmayı amaçlar. Piyasa hareketleri; birincil, ikincil ve üçüncül eğilimler olarak üç türe ayrılır.
  • Fiyat Eğilimleri: Direnç, destek, dalgalanma kanalları, tavan ve taban kavramları önemlidir.
  • Hacim: Piyasadaki alım-satım hacmi.
  • Formasyonlar:
    • Eğilim değişiklikleri
    • Eğilimin devamı gibi piyasa hareketlerini anlamak için kullanılır.
  • Japon Mumları: Fiyat hareketlerini görselleştirmek için kullanılan bir grafik türüdür.
  • Teknik Göstergeler:
    • Eğilim: Hareketli ortalamalar gibi göstergeler eğilimi belirlemek için kullanılır.
      • Momentum: MACD, RSI, Stokastik gibi göstergeler, piyasanın ivmesini ölçer.
      • Oynaklık: Bollinger Bantları, piyasa oynaklığının göstergesidir.
      • Güç: Hacim Dengesi, piyasanın gücünü gösterir.

    Temel Analiz ile Teknik Analiz Arasındaki Farklar

    Finansal piyasaların iki temel analiz yöntemi olan temel analiz ve teknik analiz, yatırımcıların karar verme süreçlerinde farklı yaklaşımlar sunar. Teknik analiz, güvenliklerin fiyat hareketlerine odaklanarak gelecekteki fiyat hareketlerini tahmin etmeyi amaçlarken; temel analiz, bir şirketin ekonomik faktörlerini ve temellerini değerlendirir. Aşağıda, bu iki analiz yöntemi arasındaki temel farkları özetleyen bir tablo yer almaktadır.

     Temel AnalizTeknik Analiz
    Kullanılan BilgiFinansal TablolarGrafikler
    Zaman HorizontuUzun vade: aylar, yıllarKısa vade: haftalar, günler, dakikalar
    ÖnkoşullarBorsa fiyatı şirketin içsel değeriyle uyuşmuyorFiyat tüm bilgileri içerir ve trendleri takip eder
    AraçlarOranlar, marjlar, modeller.Grafikler, formasyonlar, teknik osilatörler
    KullanımYatırımAlım satım

    Sonuç

    Borsa ve finansal piyasalar hakkında kesin bir gerçek nadiren bulunur. Yatırımcıların kendi ihtiyaçlarına ve hedeflerine en uygun olan felsefeyi belirlemeleri gerekir. Karşıt görüşler olarak algılansalar da, birçok yatırımcı her iki teknikten de yararlanarak başarılı bir şekilde yatırım yapmaktadır. Temel ve teknik bilgileri bir araya getirmek, piyasanın işleyişi hakkında daha geniş bir perspektif sunabilir. Hem ileri düzey teknik analiz araçlarına sahip bir grafik platformu sunan hem de şirketler hakkında temel bilgiler ve eğitimler sunan aracı kurumlarla işlem yapmak özellikle faydalıdır. Clicktrade, online seminerler aracılığıyla, hem teknik hem de temel analiz konuları hakkında eğitim sunar ve çeşitli emir türleriyle işlem yapma ve değer seçme konusunda bilgilendirir.

    İlgili Makaleler