Halka Arz Nedir? | Halka Arz Türleri

“Halka arz nedir” sorusu hisse yatırımına yeni başlayan yatırımcıların merakla cevap aradığı sorulardan birisidir.

“Halka arz”, özel bir şirketin genellikle bir borsa aracılığıyla hisselerini ilk kez halka sunma sürecini ifade eder. Bir şirketin halka arz edilmesi için çeşitli yollar bulunmaktadır. Bu da farklı halka arz türlerinin doğuşuna neden olmuştur. Her halka arz türü kendi süreçlerine, gereksinimlerine ve sonuçlarına sahiptir.

halka arz nedir?

Halka Arz Nedir?

Halka arz“, özel bir şirketin halka açılması ile işlem gören bir şirket haline gelme sürecini ifade eder. Bu da bu şirketin hisselerinin halk tarafından alıp satılmasına olanak sağlar. Bu halka arz süreci çeşitli yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Bu yöntemler arasında en yaygın olanları halka arz, doğrudan listelemeler ve SPAC’lerdir.

Bir Şirket Neden Halka Açılır?

Bir şirketin halka açılma kararı almasının birkaç nedeni vardır. Halka arzın ana nedenleri şu şekildedir:

Uzun Vadeli Finansman Elde Etmek

Şirketler genellikle gelecek projeleri ve iş genişlemesi için sermaye toplamak amacıyla halka açılır. Halka açılma, şirketlerin hisse çıkarıp yatırımcılardan fon toplamalarını sağlar. Bu sermaye daha sonra büyüme girişimlerini desteklemek için kullanılır.

Bu süreç maliyetli ve çok zaman alır, ancak şirkete büyük miktarda nakit sağlayabilir.

Hisseleri Satmak ve Likidite Etmek

Halka açılma, bir şirketin hisselerini borsada satmasını da sağlar. Bu, şirkete likidite sağlar yani varlıklarını hızla nakde çevirebilir. Bu likidite, yeni projeleri finanse etmek veya kısa vadeli giderleri karşılamak için çok önemli olabilir. Ayrıca bir şirketin ekonomik durgunlukları atlatmasına yardımcı olur.

Görünürlük ve İtibar

Halka açılmanın bir başka nedeni görünürlük kazanmaktır. Bir şirket halka açıldığında, medyanın dikkat odağı olur ve bu görünürlüğü pazarlama ve markalaşma amaçları için kullanabilir.

Kamusal alanda faaliyet gösteren bir şirket olmak, şirketin itibarını ve güvenilirliğini artırabilir. Şirket, öncelikle ücretsiz pazarlama ve reklam sayesinde artan gelirlerden yararlanabilir ve daha geniş bir kitleye ulaşabilir.

👉 Hisse senetleri hakkında daha detaylı bilgi almak istiyorsanız bu makalemize de göz atabilirsiniz: Hisse Senedi Nedir ve Nasıl Analiz Edilir?

Halka Arz Nedir: Halka Arz Türleri

Halka arz nedir sorusuna cevap bulduktan sonra şimdi halka arz türlerine göz atabiliriz. Bir şirketin halka açılma sürecinde en sık rastlanılan yollar şu şekildedir:

Halka Arz (IPO)

Halka arz, bir şirketin halka açılması için geleneksel yöntemdir ve ilk kez halka yeni hisse senetleri çıkarmayı amaçlar.

Bu yöntem, şirketin genellikle halka arz sürecine yardımcı olacak yatırım bankalarını danışman olarak atamasıyla başlar. Bu danışmanlar, şirketin değerini, çıkarılacak hisse sayısını ve hisselerin fiyat aralığını belirlemeye yardımcı olur.

Bu sürecin ardından şirketin bir prospektüs hazırlaması gerekmektedir. Bu şirket hakkındaki prospektüs, finansal durumu, operasyonları ve şirketin içinde bulunan riskleri hakkında kapsamlı bilgi sağlayan ayrıntılı bir belgedir. Bu belge, Türkiye’nin finansal düzenleyici organı olan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından incelenir ve onaylanır.

Prospektüs onaylandıktan sonra, şirket teklifini potansiyel yatırımcılara götürür. Bu, kurumsal yatırımcılara, fon yöneticilerine ve bazen yüksek yatırım sermayesine sahip bireylere toplantılar ve sunumlar yapmayı içerir. Amaç, hisseler için ilgi çekmek ve talebi ölçmektir.

Bu toplantılardan sonra, hisseler bu talebe dayalı olarak fiyatlandırılır ve şirket, Borsa İstanbul (BIST) gibi bir borsada listelenir. Listeleme tarihinden itibaren hisseler halka açık bir şekilde işlem görür, yatırımcıların onları alıp satmasına izin verir.

Türkiye’deki halka arz süreci, şirketlerin sermaye toplaması, görünürlüklerini artırması ve mevcut hissedarlara likidite sağlaması için kritik bir yol olmasının yanı sıra, düzenleyici standartlara uyumu ve ve finansal açıklamayı gerektirir.

Son yıllarda popüler halka arzlar arasında Ebebek Mağazacılık A.Ş. (2023) ve SDT Uzay & Savunma Teknolojileri (2022) bulunmaktadır.

Doğrudan Kotasyon

Doğrudan kotasyon, bir şirketin geleneksel bir halka arz gerçekleştirmeden halka açılması için alternatif bir yöntemdir. Doğrudan bir kotasyonda, bir şirket hisselerini doğrudan bir borsada, örneğin Borsa İstanbul’da (BIST), listeler. Bu sayede mevcut hissedarların hisselerini doğrudan halka satmasına izin verir.

Geleneksel bir halka arzın aksine, doğrudan kotasyon yeni hisse çıkarılmasını veya yeni sermaye toplanmasını içermez. Bunun yerine, mevcut hissedarların hisselerini satmak için bir piyasa sağlar. Bu hissedarlar çalışanlar, erken yatırımcılar veya kurucuları içerebilir.

Türkiye’de doğrudan bir kotasyon süreci yoktur. Bunun yerine, halka arz edilmeden borsada işlem görmek isteyen şirketler sermaye artırımı yoluyla halka arz edilmeksizin işlem görebilirler.

Bu yola başvuran şirketler Girişim Sermayesi Pazarı’nda (GSP) işlem görürler. 

Bu sermaye artırımı yolunun da kendi içerisinde bazı gereklilikleri bulunmaktadır ve başvurularının SPK tarafından onaylanmış olması gerekmektedir

Birleşme Amaçlı Ortaklık Şirketleri (SPACs)

Bir birleşme amaçlı ortaklık şirketleri (SPAC), özellikle geleneksel bir halka arz yoluyla sermaye toplamak ve mevcut bir özel şirketi satın almak amacıyla oluşturulan bir şirket türüdür. Bir SPAC’ın geleneksel halka arzı sırasında kendisi ticari operasyonlara sahip değildir; sermaye havuzu ve bir yönetim ekibi olan bir kabuk şirkettir. Bir SPAC halka arzına yatırım yapan yatırımcılar, yönetim ekibinin kârlı bir şirket bulacağı umuduyla hisse satın alır. Halka arzdan elde edilen sermaye genellikle bir emanet hesabında tutulur ve uygun bir hedef şirket belirlendiğinde edinimi finanse etmek için kullanılır.

Türkiye’de bir SPAC’ın süreci birkaç adımı içerir. Bir halka arz yoluyla fon topladıktan sonra, SPAC genellikle belirli bir zaman dilimi içinde bir edinimi belirlemek ve tamamlamak için vardır. Eğer SPAC bu süre içinde bir edinimi tamamlamayı başaramazsa, fonlar gönüllü geri alım yöntemiyle yatırımcılara iade edilir.

Hedef şirket belirlendikten sonra, SPAC’ın hissedarları önerilen satın almayı oylarlar. Onaylanırsa, hedef şirket bu birleşme süreciyle kamusal olarak listelenen bir şirket haline gelir.

Türkiye’de SPAC sürecini yönetmek için Türk Sermaye Piyasaları Mevzuatı’nda ve bazı yönergelerde çeşitli düzenlemeler yapılmıştır . Bu düzenlemeler, kotasyon şartları ve hedeflenen birleşme işlemi gerçekleşmezse gönüllü geri alım gibi konuları içermektedir.

👉 Borsa yatırımı yapmaya karar verdiniz fakat şirket seçme konusunda tereddütleriniz varsa bu makalemize göz atabilirsiniz: Borsa Yatırımı Yapılacak Şirketler Nasıl Seçilir?

Halka Arz Nedir: Sonuç

Geleneksel halka arzlar (IPO’lar) sermaye toplama ve piyasa varlığı kazanma konusunda popüler bir seçenek olmaya devam ederken, doğrudan kotasyon gibi alternatif yöntemler, şirketlerin fon toplama olmadan halka açılmasına olanak sağlar. Bu da kurulu piyasa değerleri ve yatırımcı tabanları olan şirketler için caziptir.

Ayrıca, Birleşme Amaçlı Ortaklık Şirketlerine (SPAC’lar)  karşı büyüyen ilgiglobal trendlere uyum sağlayan dinamik bir piyasa oluşturmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir halka arz süreci genellikle ne kadar sürer?

Türkiye’deki geleneksel bir halka arz süreci değişkenlik gösterebilir ancak genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında sürer. Bu, bir izahname hazırlamayı, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından düzenleyici onayları almayı ve payların borsa kotasyonu gibi adımları içermektedir.

Bir şirket halka arz edileceği piyasayı nasıl seçer?

Şirketler halka arz edilirken Yıldız Pazar, Ana Pazar ve Gelişen İşletmeler Pazarı gibi farklı piyasalarda listelenilir. Öte yandan, Türkiye’de şirketler hangi piyasada halka arz edileceğini kendisi belirleyemez. Bu noktada, piyasa kararını halk arz edilecek payların ve şirketin piyasa değerine göre Borsa İstanbul Yönetim Kurulu verir. Bundan dolayı, şirketin bu noktada herhangi bir tercih hakkı bulunmamaktadır.

Bir şirket borsadan çıkarılabilir mi?

Evet, bir şirket borsadan çıkarılabilir, ancak süreç önemli adımlar içerir. Çıkarılma nedenleri arasında özel hale gelme, satın alma veya finansal zorluklar olabilir. Süreç, borsanın kuralları kapsamında SPK ile MKK tarafından yönetilir. Ayrıca, borsadan çıkan şirketin hisseleri yatırımcılar tarafından 3 yıl içinde belirlenen fiyattan iade edilebilir.

İlgili Makaleler

Hisse Geri Alımı (Buyback) Nedir?
Nakit fazlasıyla ne yapılacağını düşünürken, şirketlerin pek çok alternatifi vardır. Bunlardan biri, hisse geri alımı programıdır. Bu program kapsamında şirketler, kendi hisse senetlerinin bir kısmını piyasadan geri çekme ...
Bilanço
Bilanço, bir şirketin temel mali tablolarından biridir. En tipik özelliği bir şirketin belirli bir tarihteki ekonomik durumunu yansıtmasıdır. Kı...