Kar Payı Dağıtımı Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Kar payı dağıtımı veya kar payı dağıtım oranı, şirket tarafından belirlenen ve temettü dağıtımı için ayırılan şirket karının belirli bir yüzdesidir.

Kar payı dağıtımını anlatmaya geçmeden önce temettünün ne olduğuna değinmekte fayda var.

Temettü, şirketin tüm hissedarları arasında dağıtmaya karar verdiği karın bir kısmıdır. Başka bir deyişle, şirketin hissedarlarına sermayeye katkıları karşılığında yaptığı düzenli ödemelerdir.

Yıl sonunda, şirketler kar veya zarar edip etmediklerine bakarlar. Kar elde etmişlerse, şirket bu karın bir kısmını hissedarlarına dağıtabilir, bu dağıtıma “temettü dağıtımı” ve her hissedara dağıtılan paya da “temettü” adı verilir.

Kar Payı Dağıtımı

Temettü dağıtma kararı, Ortaklar Genel Kurul Toplantısında alınır, burada tüm katılımcılar ve hissedarlar kararı oylar. İşte burada kar payı dağıtımı veya kar payı dağıtım oranı devreye girer. Toplam karın yüzde kaçının temettü ödenmesi için ayrılacağına bu toplantıda karar verilir ve bu kararla dağıtılacak kar payını belirlenmiş olur

Örneğin, karın %35’inin temettü olarak dağıtılmasına karar verildiğini varsayalım. Bu durumda, kar payı dağıtım oranı %35 olur.

Kar Payı Dağıtımının Hesaplanması: Dağıtılacak Kar Payı Formülü

Temettü yatırımı yapmaya karar verirseniz, dağıtılacak kar payının nasıl hesaplandığını bilmemiz gerekir. Kar payı dağıtımının hesaplaması şimdi göreceğiniz gibi oldukça basittir.

Bunun için aşağıdaki formülü uygulamak yeterlidir:

Dağıtılacak kar payı = (temettü ödemeleri/net kar)*100

Burada konu edilen şirketin karının belli bir yüzdesinin dağıtılması olduğuna göre dağıtılacak kar payını belirlemek için temettü ödemelerini elde edilen karlarla ilişkilendirmek yeterli olacaktır.

Kar Payı Ödeme Oranı Örneği

Oldukça basit olan bu kavramı iyice anlamak için aşağıda yer alan Garanti Bankası ile ilgili habere bir göz atalım:

Bankacılık Kanunu, Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili düzenlemeler ile Banka Esas Sözleşme’sinin
“Karın Taksimi” başlıklı 45inci maddesine uygun olarak, Bankamızın 2021 yılında oluşan vergi sonrası
13.073.306.354,00 Türk Lirası kârı ile ilgili olarak;

  • Bankamızın ödenmiş sermayesinin %5’ine tekabül eden 210.000.000,00 TL birinci nakit brüt
    temettü, 1.097.331.000,00 TL ikinci nakit brüt temettü olmak üzere toplamda ödenmiş sermayenin
    % 31,12693 olan 1.307.331.000,00 Türk Lirası
    nakit brüt temettü bedelinin Ortaklarımıza
    dağıtılması;
  • Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda belirlenecek bir tarihte kârın dağıtımına başlanması ve konuyla
    ilgili işlemlerin yürütülmesi hususunda Genel Müdürlüğün yetkili kılınması;
    hususlarının Bankamız Olağan Genel Kurul Toplantısı’nda Ortaklarımızın onayına sunulmasına karar
    verilmiştir.

Örnekte gördüğümüz gibi, karın yüzde kaçının temettü dağıtımına ayrılacağına şirket kendisi karar verir, bu oran Garanti Bankası’nın durumunda %10’dur.

Buna göre Garanti Bankasının kar payı dağıtımının veya kar payı dağıtım oranının %60 olduğunu söyleyebiliriz.

Uygun Kar Payı Dağıtım Oranı Nedir?

Uzun vadede temettünün sürdürülebilirliği ile ilişkilendirildiği için kar payı dağıtımı çok önemlidir.

İdeal kar payı dağıtım oranı, şirket türüne bağlıdır, ancak %50 veya %60 civarındaki bir oran iyi olarak kabul edilir. Bu oranların hisse başına karda ani düşüşler olması durumunda temettü ödemelerini düşürmemek için belirli bir marj içerdiğini belirtmek gerekir. Yani, hisse başına kar (HBK) azalırsa, kar payı dağıtım oranını, yani hisse başına karın temettü olarak dağıtılan kısmını artırarak temettü seviyesi korunabilir.

Öte yandan, söz ettiğimiz gibi burada şirketin türü de etkendir. Faaliyetlerine devam etmek için çok fazla yatırıma ihtiyaç duymayan şirketler, karlarının daha büyük bir bölümünü (daha yüksek kar payı dağıtımı) temettü olarak ödeyebilirler. Ancak, şirket büyüme sürecindeyse ve büyük yatırımlara ihtiyaç duyuyorsa, bu yatırımları finanse etmek için karının büyük bir bölümünü tutması gerekir, dolayısıyla ya kar payı dağıtım oranını düşük tutacak ya da yatırımlarını borçla finanse edecektir.

Bütün Şirketler Kar Payı Dağıtmalı Mıdır? Bir Şirketin Temettü Dağıtması Zorunlu Mudur?

Daha önce de belirttiğimiz gibi dağıtılacak kar payını, diğer bir deyişle dağıtılacak temettüyü belirlemek özgür ticari girişimin ve girişim özgülüğünün bir parçasıdır, bu nedenle prensip olarak kar payı dağıtımı zorunlu tutulmamıştır veya zorunlu tutulacak şekilde düzenlenmemiştir.

Diğer bir deyişle, daha önce belirttiğimiz gibi, bu karar tamamen şirketin Ortaklar Genel Kuruluna bırakılmıştır ve bu konuda herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır.

Ancak her şeye rağmen, bu konu ülkeye, düzenleyici organlara ve dikkate alınması gereken diğer faktörlere çok bağlıdır.

👉 Uzun yıllardır temettü dağıtan şirketleri öğrenmek için yazımızı inceleyebilirsiniz: Temettü Kralları: Nedir ve Kimlerdir?

Sonuç

Ortaklık yapısındaki şirketlerin temel amaçlarından bir de kar elde etmek ve elde ettiği karı ortaklarına temettü olarak dağıtmaktır. Dolayısıyla kar payı dağıtımı şirketlerin olağan işlevlerinden biri sayılır. Düzenli gelir elde etmek isteyen yatırımcılar, temettü ödeyen şirketlerin hisselerine yatırım yapmayı tercih ederler ve istikrarlı olarak temettü ödeyen şirketlerin hisselerini uzun süre tutmak isterler. Ancak dağıtılan kar payının yatırımcının ilgisini çekmesi için piyasadaki diğer getiri oranlarına kıyasla anlamlı olması gereklidir. Örneğin Türkiye’de son yıllarda yaşanan %70’leri aşan yüksek enflasyon oranı karşısında temettü yatırımcılarını ikna edebilecek oranda ve istikrarlı kar payı dağıtan şirket sayısının oldukça sınırlı olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Sıkça sorulan sorular

Şirketler zarar ettikleri dönemlerde de kar payı dağıtabilir mi?

Kar payı dağıtımında istikrarın sürdürülmesinin önemli olması nedeniyle şirketler zarar ettikleri dönemlerde de geçmiş yıl karları veya önceki yıllarda ayrılan yedek akçeleri kullanarak kar payı dağıtımı yapabilir.

Bir şirketin kar payı dağıtım oranının çok yüksek olması ne anlama gelir?

Yatırımcılar kar payı dağıtım oranın çok yüksek veya çok düşük olmasından çok istikrarlı ve öngörülebilir olmasını tercih eder. Kar payı dağıtım oranı çok yüksek olan bir şirketin yatırım yapmak veya olağanüstü durumlar için yeterli kaynak ayırmadığı, dolayısıyla sürdürebilirliğini tehlikeye attığı ve yüksek oranda kar payı dağıtmaya devam etmesinin sürdürebilir olmadığı düşünülür.

İlgili Makaleler