Enflasyon Ortamında Yatırım Kararları

Enflasyon, hem Türkiye’de hem de dünyada yaşayan hemen herkesin az veya çok bir şekilde etkilendiği önemli bir olgudur. Hatta öylesine önemlidir ki, enflasyon etkilerini göz ardı ederek yatırım yapmak çoğu zaman zarar etmemize yol açar.

Enflasyon çoğu zaman tam olarak anşılamayan veya sınırları tam olarak çizilemeyen bir ekonomik terimdir. Bu nedenle, enflasyon dönemlerinde yatırım üzerine bir inceleme yapmadan enflasyonun teknik anlamda tanımını bilmek gerekir. Enflasyon fiyatlar genel düzeyinin sürekli artış göstermesidir. Bu durumda enflasyondan bahsedebilmek için:

  • Piyasada yer alan hemen hemen tüm ürünlerde yükseliş olmalıdır.
  • Bu yükseliş süreklilik arz etmelidir. Diğer bir deyişle, kısa bir dönemdeki tek bir fiyat artışına enflasyon diyemeyiz. 

Enflasyonun çeşitlerinden, sebeplerinden, toplumsal yapıya etkilerinden, mücadele yöntemlerinden vs. uzun uzun konuşulabiliriz. Ancak bu yazımızda enflasyon dönemlerinde yatırımlarımızı nasıl şekillendireceğimize odaklanacağız. Bu amaçla, çeşitli yatırım ürünlerinin enflasyona karşı tepkilerini irdeleyip daha iyi yatırım kararları almanıza destek olmak istiyoruz. 

👉 Enflasyon hakkında daha fazla bilgi için bu yazımızı okuyabilirsiniz: Enflasyon Nedir?

Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde doğru yatırım kararları vermek çok daha önemli hale gelir. Enflasyon ne kadar yüksekse portföyünüzü korumak ve enflasyon üstü getiri elde etmek o kadar zorlaşır. Çünkü, satın almanız gereken her türlü ürünün fiyatı yükselirken yatırımlarınız o yükselişe katılmazsa reel anlamda ciddi bir kayıp yaşayabilirsiniz.

Enflasyonun hemen hemen her finansal ürüne olumlu veya olumsuz, az veya çok etkisi vardır. Tahviller, hisse senetleri, yatırım fonları, ETF’ler, döviz, altın vs. hepsinin enflasyon karşısındaki direncine bakmak gerekir.

Ancak şu durum kesinlikle unutulmamalıdır. Bir yatırım aracının dönemsel olarak daha karlı olması bütün portföyün o yatırım aracından oluşturulmasını gerektiği anlamına gelmez. Bir yatırım portföyü her zaman çeşitli risk gruplarında yer alan finansal ürünlerden oluşmalıdır. Dönemin gerekliliklerine göre bazı yatırım araçlarının ağırlığı artırılırken bazılarının ise azaltılmalıdır.

Enflasyon Döneminde Hisse Senetleri

Herhangi bir hisse senedinin manipülasyona ve spekülasyona uğramadığı, genel ekonomide de işlerin dengeli gittiği bir durumu düşünün. Yani hisse senedinin dış faktörlere maruz kalmadığı ütopik bir ortamdan bahsediyoruz. Böyle bir durumda herhangi bir hisse senedi fiyatının reel anlamda yükselebilmesi için firmanın satışlarını ve kar marjlarını yükseltmesi gerekir. Enflasyon dönemlerinde hisse portföyü oluştururken odaklanmamız gereken en kritik nokta işte budur. Çünkü, enflasyon birçok firmanın satış gelirlerinin reel olarak artmasını engeller ve karlılığını düşürür.

Hisse seçimi yaparken firmanın içinde bulunduğu sektör ve sattığı ürünler düşünülmelidir. Herkesin fiyatı yüksek olsa dahi satın almak zorunda olduğu ürünler vardır. Bu tarz ürünleri sattığını ve piyasada rekabet üstünlüğüne sahip olduğunu düşündüğümüz firmaların hisse senetleri enflasyon dönemlerinde yatırım için ideal olabilir. 

Bu şartları karşılayan çeşitli sektör ve ürünler bulunabilir. Ancak temel gıda ürünlerini satan perakende satış mağazaları burada akla gelen ilk firmalardır. Enflasyon karşısında reel gelirimiz azaldığında bir kahve makinesi ihtiyacımızı öteleyebiliriz. Ancak un, tuz, yağ, pirinç, vs. gibi temel gıda maddelerini her koşulda almak zorundayız. Hatta restoranda yemek yeme maliyetleri de artacağı için marketlerden daha çok alışveriş bile yapılır diyebiliriz. 

Gelin Türkiye’de pazar payı geniş perakende market zincirlerinden biri olan Migros’un son dönemde BİST 100 ve enflasyona karşı getirisini inceleyelim.

Enflasyon Migros

Türkiye’de enflasyonun sıçrama yaptığı 2022 ocak ayından itibaren Migros yavaş yavaş yükselmeye başlıyor. Piyasada enflasyonun etkileri hissedilmeye başladıktan sonra ise BİST 100’den çok daha hızlı bir yükseliş gerçekleştirip piyasadan ayrışıyor.

Türkiye'de enflasyon
Türkiye’de son 5 yıla ait enflasyon görünümü

Bu durumda enflasyon yükselişe geçtikten sonra yukarıda açıkladığımız mantıkla gıda perakende sektöründe portföy ağırlığını artıran bir yatırımcı ciddi bir kar elde etmiştir.

👉 Borsa yatırımları ve faiz arasındaki ilişkiyi merak ederseniz buradaki makalemizi okuyabilirsiniz: Faiz oranları borsa yatırımlarını nasıl etkiler? 

Enflasyon Döneminde Tahviller

Tahviller, yerel para birimiyle ihraç edilen sabit getirili menkul kıymetlerdir. Örneğin, Türk şirketleri veya hükümeti tarafından dolar veya euro olarak ihraç edilen tahvillere ise Eurobond denilmektedir. Çünkü, yerel piyasada yabancı para birimi üzerinden ihraç edilmişlerdir. Temelde mantık aynıdır. Ancak borçlanma, kupon ve anapara ödemesi dövizle olur.

Bu kısa bilgiyi verdikten sonra enflasyon döneminde tahvillerin nasıl hareket ettiklerini inceleyelim.

Ana akım veya diğer bir deyişle Ortodoks ekonomi politikalarına göre enflasyon yükseldiğinde Merkez Bankası politika faizini yükseltir. Yüksek faizler ekonomideki ısınmayı azaltır ve zamanla enflasyon düşer. Enflasyonun düşmeye başlamasıyla beraber de Merkez Bankası politika faizini düşürmeye başlar. Bu bilgiyi bir kenara yazın, çünkü tahviller doğrudan piyasa faizlerinden etkilenirler.

Ancak burada kritik nokta, tahvil faizlerinin merkez bankasının politika faiziyle birlikte hareket etmesi, tahvil fiyatlarının ise ikincil piyasada faizlerle ters ilişki içinde olmasıdır. Bu nedenle faizler yükselirken, ikincil piyasada alım satıma konu olan tahvillerin değeri düşer. Bu durumda faizler yükseldikten sonra, tahvilleri ikincil piyasada üzerinde yazılı değerden daha ucuza alabilirsiniz. Faizlerin düşmeye başlamasıyla ise tahvil fiyatları yükselir. Bu durumda ise sahip olduğunuz tahvili daha yüksek fiyattan satarak kar elde edebilirsiniz. 

Bu görece olarak takip etmesi zor bir yatırım planıdır. Tecrübeli yatırımcılar için daha uygun bir stratejidir. Tahvili sadece kupon getirisi için alıp sabit getiri elde etmek ve vade sonuna kadar beklemek daha rahat bir yatırım düşüncesidir. Eğer böyle bir yatırım planlıyorsanız enflasyonun tepe noktasına ulaştığını ve merkez bankasının yakın dönemde faizleri indireceğini düşündüğünüz an tahvil alımı için uygun zamandır. 

Örneğin, %50 enflasyon olduğunu ve bu oranın tepe noktası olduğunu düşündüğümüzü varsayalım. Bu durumda, merkez bankası tarafından 1000 TL nominal değerli, yıllık %45 kupon ödemeli 5 yıl vadeli bir tahvil aldığınızda 5 yıl boyunca yıllık 450 TL kupon ödemesi alırsınız. Fakat ilerleyen yıllarda enflasyon düştükçe aldığınız reel getiri yükselir. 

Ayrıca tahvil fiyatları ile faizleri zıt hareket ettiği için, piyasa faizleri düştükten sonra ikincil piyasada tahvilinizi vadesi gelmeden 1000 TL’lik nominal değerinin üzerinde satma imkanıyla da kar edebilirsiniz.

Benzer bir örneği Türkiye piyasalarından ABD tahvili aldığınızda da düşünebilirsiniz. Bu durumda tahvil ABD Merkez Bankası FED tarafından ihraç edildiği için ABD yerel ekonomisindeki enflasyon ve merkez bankası politika faizinin seyrine göre hareket etmeniz gerekir. Ayrıca bu şartlar da tahviliniz ve kupon getirisi USD cinsinden olacaktır.

Enflasyon Döneminde Yatırım Fonları ve ETF’ler

Yatırım fonları ve ETF’ler bir başka varlığın veya varlık sepetinin değerine dayandığı için tek başına herhangi bir fon veya ETF için enflasyonla ilişkili bir yorum yapamayız. Burada da enflasyonun hangi sektörlerde veya emtialarda nasıl sonuçlar doğurduğu üzerine düşünmek gerekir. 

Altın Fonları ve ETF’leri

Altın fiyatlarının direkt olarak enflasyonla bağlantısının olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Defansif bir portföyde altının yer alması mantıklı olabilir ancak altın fiyatlarını enflasyonla tam olarak ilişkilendiremeyiz. Altın fiyatları daha çok jeopolitik risklerden etkilenmektedir. Ayrıca altının gerçek anlamda değerini takip edebilmek için spot piyasada ons değerini izlemek gerekir. Çünkü yerel piyasadaki TL değerinin içinde dolar kuru artış veya azalışlarının da etkisi vardır. Bu da altın fiyatlarını yanlış yorumlamanıza sebep olabilir. Ancak, portföydeki riski azaltmak amacıyla altın fonları alınabilir.

👉 Altın yatırımı yapmayı düşünüyorsanız buradaki makalemizi inceleyebilirsiniz: Altına Yatırım Yapmak: Hisse Senetleri, ETF’ler, Yatırım Fonları ve Fiziki Altın

Gayrimenkul Fonları ve ETF’leri

Gayrimenkul fiyatları genelde enflasyonla birlikte artar. Bu açıdan, gayrimenkul yatırım fonları veya gayrimenkul yatırım ortaklıklarına dayalı ETF’ler alınabilir. Ancak gayrimenkul fiyatlarının hükümet politikaları ile de bağlantısı yüksektir. Gayrimenkul yatırım fonlarına yatırım yaparken bu risk de göz önünde bulundurulmalıdır.

👉 ETF’ler hakkında bilgi edinmek için ise buradaki makalemiz yardımcı olabilir: ETF Nedir ve Nasıl Çalışır

Gıda Emtia Fonları ve ETF’leri

Ayrıca, sadece yerel piyasalarda değil uluslararası piyasalarda da yatırımlarımızı enflasyona karşı korumamız gerekir. Covid döneminin ekonomik etkileri nedeniyle son yıllarda dünya genelinde yaşanan enflasyon, buğday, şeker vs. gibi temel gıda ürünlerinin fiyatlarının artmasına neden oldu. Buradan yola çıkarak uluslararası piyasalarda enflasyon artışı olduğunda temel gıda ürünlerine dayalı ETF’lerle veya yatırım fonlarıyle portföy çeşitlendirmek iyi bir seçenek olabilir.

Döviz ve Enflasyon ilişkisi

Öncelikle nakit olarak elimizde bulundurduğumuz veya banka hesabımızda bulunan Dolar, Euro vs. gibi dövizler tam anlamıyla bir yatırım aracı değildir. Çünkü, bir paranın piyasada bulunmasındaki temel amaçlar:

  • Alışverişte değişim aracı olarak kullanmak.
  • Değer ölçüsü olmak. Yani fiziki bir malın mali değerini belirtmek.
  • Değer biriktirme aracı olmak. Yani gelirin harcanmayan kısmını biriktirip yatırım araçlarını satın almak için kullanmak.

Ancak yerel para biriminde yüksek enflasyon olduğunda, bir diğer deyişle yerel para birimi yabancı para birimlerine karşı değer kaybettiğinde toplumsal refleks olarak dövize bir talep yükselmesi olur. Bu durumda mevcut varlığınızın bir miktar da olsa değerini korumuş olursunuz. Bir kardan söz etmek çok mümkün değildir. Üstelik yerel para birimindeki enflasyondan kaçarken, elimizde bulundurduğumuz dövizin orjin ülkesindeki enflasyonuna maruz kalmış oluruz.

Oysaki, bir yatırımdan öncelikli beklenti toplam varlıkta reel bir artışa yol açmasıdır.

Peki siz yatırımlarınızdan enflasyon üstü getiri elde etmek için neler yapıyorsunuz?

İlgili Makaleler

Hisse Geri Alımı (Buyback) Nedir?
Nakit fazlasıyla ne yapılacağını düşünürken, şirketlerin pek çok alternatifi vardır. Bunlardan biri, hisse geri alımı programıdır. Bu program kapsamında şirketler, kendi hisse senetlerinin bir kısmını piyasadan geri çekme ...
Bilanço
Bilanço, bir şirketin temel mali tablolarından biridir. En tipik özelliği bir şirketin belirli bir tarihteki ekonomik durumunu yansıtmasıdır. Kı...