Sabit Getiri

Sabit getiri, belirli bir ürün veya finansal varlık türüne atıfta bulunan bir kavramdır. Sabit getirili bir varlık genellikle belirli bir vadeye ve önceden bilinen bir getiriye sahip olur.

Birikimlerimizi yatırıp değerlendirebileceğimiz bir yatırım aracı aradığımızda, bildiğimiz gibi, çok sayıda alternatifimiz vardır. Varlıkların piyasada satın alınmasından mücevher veya konut satın alımına kadar, yatırım yapabileceğimiz ve bundan getiri elde edebileceğimiz çok sayıda ürün veya varlık bulunmaktadır.

Bu ürünler veya varlıklar arasında sabit getirili olanlar bulunmaktadır.

Bu bağlamda sabit getiri, daha muhafazakar yatırımcıların düşük riskle para yatırmasına ve bu parayla bir getiri elde etmesine olanak sağlayan bir tür finansal kavramdır. Başka bir deyişle, sabit getiride, ihraççı belirli bir vade içinde yatırılan sermayenin geri ödemesini ve öndeden belirlenen getiriyi ödemeyi garanti eder.

Genellikle, şirketlerin veya kamu kurumlarının finansman sağlamaya çalıştığı borç senetlerinden (piyasada işlem gören eşit parçalara bölünmüş borç senetleri) bahsedebiliriz. Bu senetler “Tahvil veya Bono” adı altında, yatırımcılar tarafından, periyodik kuponlar aracılığıyla ana paranın garanti edilmiş geri ödemesi ve ihraççı ile veya ihraççı tarafından önceden belirlenen veya pazarlık edilen bir faiz karşılığında satın alınır.

Özetle, sabit getiriden bahsettiğimizde, yatırım yapabileceğimiz bir tür finansal üründen bahsediyoruz. Bu genellikle, kamu veya özel sektör kuruluşları tarafından ihraç edilen, yatırımcıların belirlenen bir süre içinde ve önceden bilinen bir faizle garanti geri ödeme aldığı borçla bağlantılı üründür.

Tüm bu açıklamaları göz önünde bulundurarak, bu önemli kavram hakkında biraz daha bilgi edinelim.

Sabit Getiri ve Değişken Getiri Arasındaki Fark

Paranızı bir finansal ürüne yatırdığınızda, sabit getiriden konuşulduğu kadar, karşıtı olan değişken getiri hakkında da konuşmak gerekir.

Değişken getiri, hisse senetleri veya opsiyon piyasaları gibi diğer yatırım alanlarında yer alır.

Sabit getiri ve değişken getiri arasındaki temel fark, değişken getiride, sabit getirinin aksine, satın aldığımız ürünün bize ne kadar faiz veya getiri sağlayacağını veya bu getirinin ne zaman başlayacağını bilmiyor olmamızdır.

Bu nedenle, yatırılan sermayenin sabit getiride olduğu gibi geri kazanılma veya getiri elde etme garantisi yoktur, .

Diğer bir ifadeyle, değişken getirinin adından da anlaşılacağı gibi, ana para ve getiri ödemesi, varlığın piyasada gösterdiği volatiliteye değişken ve belirsizdir.

Bunlara ek olarak sabit getirinin değişken getiriden farklı olan başka özellikleri de vardır.

Bu bağlamda, sabit getirili araçlar borcu temsil ettikleri için, sabit getiri yatırımcısı, değişken getiri yatırımcısının aksine, şirkete alacaklı olarak katılır ve şirketin hissedarı olmaz. Bu nedenle, iflas yasası gereği, şirket tasfiye edilirse, alacaklı, yani sabit getiri yatırımcısı, hisse sahiplerine, yani değişken getiri yatırımcısına göre önceliklidir.

Özetle, sabit getiri bize sabit ve önceden bilinen bir getiri sağlayan bir finansal ürünü ifade eder. Değişken getiri durumunda ise, bu getiri değişkendir ve yatırımcı tarafından bilinmemektedir.

Tüm bu bilgiler bir arada düşünüldüğünde, risk profiline göre çok farklı risk gruplarında yer alan bütün yatırımcıların bir finansal ürüne yatırım yaparken ürünün sabit mi yoksa değişken getirili mi olduğunu göz önünde bulundurması gerekir.

Sabit Getirili Piyasa

Sabit getirili piyasa, sabit getirili değerler veya menkul kıymetlerin işlem gördüğü piyasadır.

Başka bir deyişle, özel sektör veya kamu kurumları tarafından ihraç edilmiş borcu temsil eden menkul kıymetlerin işlem gördüğü ikincil piyasadır.

Dolayısıyla bu piyasada, hazine bonosu, devlet tahvili veya şirketler tarafından çıkartılan finansman bonosu gibi diğer sabit getirili enstrümanları satın alabiliriz.

Bu piyasa, daha önce belirttiğimiz gibi, daha muhafazakar yatırımcılara yönelik bir piyasadır ve değişken getiriye yatırım yapmanın riskini üstlenmek istemeyenler için uygundur. Yani, sermaye geri ödemesinin ve belirli bir getiri elde etmenin garanti olduğu bir piyasadır.

Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar ve brokerlar aracılığıyla hazine bonosu, devlet tahvili, veya özel sektör bonosu vb. gibi çeşitli sabit getirili finansal ürünleri alabilirsiniz.

Sabit Getirili Finansal Ürünler veya Enstrümanlar

Tabii ki, sabit getirili mekul kıymetler piyasasında sabit getirili ürünler veya enstrümanlar satın alınır.

Piyasada bulabileceğimiz başlıca sabit getirili enstrümanlar arasında şunları sayabiliriz:

  • Kamu kesimi (Hazine bonoları, devlet tahvilleri).
  • Özel sektör (Özel sektör tahvilleri, finansman bonoları, banka bonoları vb.).

Her şeye rağmen, finansal piyasalarda sabit getirili başka yatırım araçları da bulabileceğimizi belirtmek gerekir. Bunlar sabit getirili yatırım fonlarıdır. Ancak, türev bir üründen bahsettiğimiz için, bunlar sabit getirili menkul kıymetler piyasasında işlem görmez.

Sabit Getirili Yatırım Fonu

Sabit getirili yatırım fonları sabit getirili bir menkul kıymet olarak kabul edilmeseler de pratikte sabit getirili bir menkul kıymet gibi davranırlar.

Bu yatırım fonlarının sabit getirili menkul kıymet gibi kabul edilmelerinin sebebi yalnızca sabit getirili varlıklar satın almalarıdır. Yani, yatırım fonu portföyünü sabit getirili enstrümanlardan oluşturur.

Edinilen varlıklar sadece sabit getirili olduğu için, fonun özellikleri de sabit getirili enstrümanlarla aynı olur.

Sabit Getiriye Yatırımın Avantajları ve Dezavantajları

Sabit getirili ürünlere yatırım yapmak, yatırımcı için bir dizi avantaj sunsa da, dikkate alınması gereken bazı dezavantajları da vardır.

Aşağıda, bu tür yatırımların sahip olduğu başlıca avantajlar ve dezavantajları inceleyelim.

Sabit Getiri Yatırımının Avantajları

  • ✅ Sabit getiri, adından da anlaşılacağı gibi, yatırılan sermaye için sabit ve düzenli bir getiri elde etmeyi sağlar.
  • ✅ Varlıklar daha az volatiliteyle işlem görür, dolayısıyla daha az risk taşır.
  • ✅ Genellikle, sermayenin geri ödemesi, getirinin elde edilmesi gibi, garantilidir.
  • ✅ Aynı şekilde, faizi önceden biliriz, bu nedenle yatırımlarımızı daha iyi planlayabiliriz.
  • ✅Şirketin tasfiye edilmesi durumunda, sabit getirili yatırımcının, değişken getirili yatırımcıya karşı önceliği vardır.

Sabit Getiri Yatırımının Dezavantajları

  • Sabit getirili varlıklar düzenli bir getiri sağlasa da, ihraççının iflas riskini göz önünde bulundurmalıyız. İhraç eden kuruluşun yatırımcılara paralarını geri ödemeyebilme gücü göz önünde bulundurulmalıdır.
  • Aynı şekilde, faiz oranlarının zamanla artması veya azalması bir risk yaratabilir. Piyasada faiz oranlarının yükselmesiyle sabit getirili varlığın faizi piyasa ortalamalarının altında kalabilir.
  • Son olarak, göz önünde bulundurmamız gereken dezavantaj, likidite riskidir. Bu da varlığımızın ikincil piyasada alınıp satılabilmesi ve kolayca alıcı bulabilmemizi ifade eder.
  • Her şeye rağmen, sabit getirili ürünlerin daha sınırlı bir kazanç potansiyeli sunduğu unutulmamalıdır. Sonuçta, bir yatırımın sahip olması gereken bir numaralı özellik karlı olmasıdır.

Sabit Getiri Örneği

Son olarak, bu önemli kavramı tamamen anlamak için sabit getirili bir varlığın nasıl çalıştığına dair ufak bir örnek görelim.

Bu bağlamda, bir hazine bonosu satın aldığımızı düşünelim.

Hazine tarafından çıkarılan ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası aracılığıyla satılan bu bono bir yıl vadeli, 10.000 TL nominal değerli ve %10 kupon ödemelidir.

Bu senaryoda, bonoyu satın aldığımızda 10.000 TL öderiz ve Hazineye bu parayı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası aracılığıyla kredi olarak vermiş oluruz.

Banka bir yıl sonra, bize ana parayı, yani 10.000 TL’yi ve belirlenen %10 faizi, yani 1.000 TL’yi öder. Diğer bir deyişle, bu bononun satın alınmasından bir yıl sonra 11.000 TL elde ederiz.

Ayrıca, yıl boyunca ve vade yaklaştıkça, bu bonoyu ikincil piyasada satabileceğimiz fiyat değişir. Bu şekilde, vade tarihi yaklaştıkça fiyatı artar.

Örneğin, vadenin bitmesine 4 ay kaldığını düşünelim.

Bu senaryoda, bononun piyasa fiyatı 10.600 TL olabilir. Ancak, ödeme riski varsa, daha düşük de olabilir.

İlgili Makaleler

Hisse Geri Alımı (Buyback) Nedir?
Nakit fazlasıyla ne yapılacağını düşünürken, şirketlerin pek çok alternatifi vardır. Bunlardan biri, hisse geri alımı programıdır. Bu program kapsamında şirketler, kendi hisse senetlerinin bir kısmını piyasadan geri çekme ...
Bilanço
Bilanço, bir şirketin temel mali tablolarından biridir. En tipik özelliği bir şirketin belirli bir tarihteki ekonomik durumunu yansıtmasıdır. Kı...