Serbest Nakit Akışı: Nedir ve Nasıl Hesaplanır

Serbest Nakit Akışı, Free Cash Flow (FCF) şirketlerin yatırım projelerini değerlendirmede kullanılan, şirket faaliyetlerinden elde edilen nakit akışlarının ölçüm biçimlerinden biridir. Bir şirketin finansal sağlığı açısından kritik bir gösterge olan bu değer, yatırım yapılıp yapılmayacağına karar verilmesinde veya bir işletme sahibi için, işletmenin çekiciliğini ortaklar ve yatırımcılar nezdinde göstermede büyük önem taşır.

Aşağıda inceleyeceğimiz gibi, Serbest Nakit Akışı, şirket tarafından üretilen fon akışını temsil eder ve nasıl finanse edildiği bu noktada önemsizdir. İçeriği daha da zenginleştirecek şekilde, FCF’nin nasıl basit bir matematiksel formülle hesaplanabileceğini göstereceğiz.

nakit akışı

Nakit Akışı Nedir?

Nakit akışı, bir şirketin gelirlerini ve net giderlerini kapsayan finansal bir rapordur. Bu basit hesaplama, gelirler ile giderler arasındaki farkı çıkararak, şirketin finansal durumuna dair genel bir bakış sunar. Bu durum, şirketin likiditesini ve borçlarını, finansal yükümlülüklerini karşılama kapasitesini ifade eder. Bu, özellikle yatırım yapılacak şirketleri seçerken çok önemli bir unsurdur.

Günümüzde, nakit akışını ölçmenin farklı yolları bulunmaktadır; bunlar arasında Hissedarlara Nakit Akışı (ECF), Sermaye Nakit Akışı (CCF) ve İşletme Nakit Akışı veya Serbest Nakit Akışı yer almaktadır. Biz burada sonuncuya, yani Serbest Nakit Akışına odaklanacağız.

Serbest Nakit Akışı Nedir?

Serbest Nakit Akışı veya FCF, bir şirketin işletme giderlerini karşıladıktan sonra elde kalan fon miktarını ifade eder. Bu, ipotek/kira, personel maaşları, envanter maliyeti, sermaye harcamaları gibi kalemler ödendikten sonra kalan paradır. Aynı zamanda, bir şirketin üretken faaliyetlerinden elde edilen gelirlerden, üretim giderlerinin çıkarılmasıyla hesaplanan finansal bir göstergedir.

Serbest Nakit Akışının Sonuçları

Serbest Nakit Akışının sonucu, yatırımcıların ve alacaklıların, şirketin ne kadar parasının ödenebileceğini anlamasını sağlar. Öte yandan, sermayeyi nasıl ayıracağını ve neye yeniden yatırım yapabileceğini bilmek için de bir fırsat sunar.

Serbest Nakit Akışı Ne Gösterir?

Genel olarak, FCF, bir şirketin finansal durumunun bir göstergesidir. İşletme giderleri, yatırımlar ve üretim girdileri çıkarıldıktan sonra şirketin elde kalan net nakit akışını gösterir. Bu, yöneticilerin, işletme faaliyetlerinden elde edilen fazla parayı yeniden yatırım yapma konusunda bilinçli kararlar almasını sağlar. Ayrıca, işletmeyi sürdürmek için gerekli olan yatırımların veya ödenen faiz ve temettülerin, oluşturulan nakit akışına göre aşırı yüksek olup olmadığını belirleyen bir göstergedir. Bu nedenle, analistler ve yatırımcılar tarafından sıklıkla bir şirketin gerçek kar üretme kapasitesini net muhasebe karına karşı değerlendirmek için kullanılır.

Serbest Nakit Akışı Türleri

Serbest Nakit Akışı (FCF) kavramını daha detaylı ele aldığımızda, bu terimin farklı türlerini ve bu türlerin önemini vurgulamak gerekmektedir. Serbest Nakit Akışı’nın başlıca türleri şunlardır:

Kaldıraçlı Serbest Nakit Akışı

Bu tür, temel Serbest Nakit Akışı hesaplamalarından türetilmiştir. İşletme giderleri, borçlar ve bazı vergi yükümlülükleri düşüldükten sonra şirketin elde ettiği net veya gerçek nakit miktarını ifade eder. Ayrıca, bu nakit miktarı, projenin ana yatırımcıları arasında dağıtılacak olduğu için “Hissedarlara Serbest Nakit Akışı” olarak da bilinir.

Kaldıraçsız Serbest Nakit Akışı

Eğer bir şirket, bir ürün, hizmet veya mal sağlıyorsa, bu faaliyetlerden doğrudan bir gelir elde eder. Şirketin üretebileceği para miktarı, operasyonel aktivitelerine bağlıdır ve Kaldıraçsız Serbest Nakit Akışı, şirketin ne kadar borçlanabileceğini belirlemeye yardımcı olur. Basit bir ifadeyle, kaldıraçsız serbest nakit akışı, şirketin faiz ödemeleri veya diğer finansal yükümlülükler düşülmeden önceki nakit akışını gösterir.

Serbest Nakit Akışı Nasıl Hesaplanır?

Bir kuruluşun serbest nakit akışını hesaplamak için üç ana yöntem kullanılabilir:

1. İşletme Nakit Akışının Kullanımı

serbest nakit akışı hesaplama

Bu, nakit akışını hesaplamanın en basit ve en yaygın yöntemidir. İşletme ve sermaye harcamalarıyla ilgili nakit akışını içerir ve bu değerler şirketin mali tablolarında yer alır. İşletme nakit akışı, ‘işletmeden nakit akışı’ veya ‘işletme faaliyetlerinden net nakit’ olarak da tanımlanabilir.

Serbest Nakit Akışını hesaplama formülü şudur:

Serbest Nakit Akışı = İşletme Nakit Akışı – Sermaye Harcamaları

İşletme Nakit Akışı: Bu, bir şirketin ticari faaliyetleri aracılığıyla oluşturduğu nakit miktarını ifade eder. Toplam/net şirket gelirinden toplam giderler çıkarılarak hesaplanır. Formül şu şekildedir:

İşletme Nakit Akışı = Toplam Gelir – Toplam Giderler

Sermaye Harcamaları: Bu, bir şirketin sermaye yatırımlarında yaptığı harcamaları ifade eder. Örneğin, makine ve ekipman alımı, tesis inşası gibi harcamalar sermaye harcamalarına dahildir. Sermaye harcamaları, işletme nakit akışından çıkarıldıktan sonra şirketin kullanılabilir nakit miktarını belirlemek için düşülür.

2. Satış Gelirinin Kullanımı

Satış gelirlerinin kullanımı, bir şirketin belirli bir dönem içinde elde ettiği toplam gelirden, gelir elde etmekle ilişkili maliyetleri çıkarmayı içerir. Bu hesaplama için genellikle gelir tablosu ve bilanço gibi finansal belgeler kullanılır. İlk olarak, gelir tablosundan toplam geliri bulun, ardından tüm işletme maliyetlerini, vergileri ve diğer gerekli işletme sermayesini çıkarın. Bu işlemler sonucunda elde edilen değer, Serbest Nakit Akışı’nı (FCF) gösterir.

Formül şu şekildedir :

Serbest Nakit Akışı = Satış Geliri – (İşletme maliyeti + Vergiler) – Gerekli İşletme Sermayesi

İşletme sermayesi: Bu, şirketlerin günlük operasyonlarını yürütmek için gereken sermayeyi ifade eder. İki farklı hesaplama yılı arasında işletme sermayesindeki net değişim, aşağıdaki gibi ifade edilir:

İşletme Sermayesine Yapılması Gereken Yatırım = Birinci Yıl Toplam Net İşletme Sermayesi – İkinci Yıl Toplam Net İşletme Sermayesi

Toplam Net İşletme Sermayesi: Net işletme çalışma sermayesi ve işletmenin uzun vadeli varlıklarının (net tesis, mülk ve ekipmanlar dahil) toplamını içerir. Bu, şu formülle hesaplanır:

Toplam Net İşletme Sermayesi = Net İşletme Çalışma Sermayesi + İşletme Uzun Vadeli Varlıkları (Net Tesis, Mülk ve Ekipmanlar)

Ayrıca,

Satış gelirlerinin kullanımı, bir şirketin belirli bir dönem içinde elde ettiği toplam gelirlerden, gelir elde etmekle ilişkili maliyetleri çıkarma işlemini kapsar. Bu hesaplamayı yaparken genellikle gelir tablosu ve bilanço gibi finansal belgelerden yararlanılır. Öncelikle gelir tablosundan toplam geliri bulunur, ardından tüm işletme maliyetleri, vergiler ve diğer gerekli işletme sermayesi unsurları çıkarılır. Bu işlemler sonucunda elde edilen değer, Serbest Nakit Akışı’nı (FCF) temsil eder.

Formül aşağıdaki gibi belirtilmiştir:

Net İşletme Çalışma Sermayesi = İşletme Cari Varlıkları + İşletme Cari Borçları

Net İşletme Çalışma Sermayesi: Şirketin cari varlıkları ile cari borçları arasındaki farkı ifade eder. Bu fark, aşağıdaki formülle hesaplanır:

İşletme Cari Varlıkları = Nakit + Alacaklar + Stok

İşletme Cari Borçları = Borçlar + Karşılıklar

3. İşletme Karlarının Kullanımı

Net işletme karları, vergiler düşüldükten sonra hesaplandığında, serbest nakit akışını belirlemek için işletme sermayesine yapılan net yatırımları çıkarmak gereklidir. Bu yöntem aşağıdaki formülle ifade edilir:

Serbest Nakit Akışı = Net İşletme Karı (Vergi Sonrası) – İşletme Sermayesine Yapılan Net Yatırım

Bu yöntemlerden herhangi biri kullanıldığında genellikle aynı Serbest Nakit Akışı değerine ulaşılması beklenir. Ancak, vergilerin etkisi ve işletme sermayesindeki değişiklikler gibi faktörler, Serbest Nakit Akışı’nın farklı varyasyonlarını etkileyebilir. Yine de, Serbest Nakit Akışı’nın temel formülü yukarıda belirtildiği gibidir.

Negatif Serbest Nakit Akışı Sonuçları

Negatif veya azalan sonuçlar, bir şirketin verimli bir net nakit akışı oluşturamadığını gösterir. Drastik durumlarda, bu durum şirketin yatırımlarının bir kısmını satması, hisselerin artırılması veya borç senetlerinin çıkarılması gibi radikal kararlar almasını gerektirebilir. Bu tür kararlar genellikle marjları koruma ve gelir sağlama amacı taşır. Ayrıca, bu durum şirketin ödeme ve tahsilatlar arasında stratejik veya taktik bir dengesizlik olduğunu da işaret edebilir.

Pozitif Serbest Nakit Akışı Sonuçları

Öte yandan, pozitif sonuçlar, finansal olarak sağlam bir şirketin işareti olarak kabul edilir. Yüksek net nakit akışı, iyi karlılık ve sürekli büyüme özelliği gösteren şirketleri temsil eder. Bu durum, şirketin yatırımcılara ödeme yapabilme, işletme giderlerini karşılama ve yeniden yatırım yapma yeteneğinin açık bir göstergesidir.

Serbest Nakit Akışı Oranlarının Kullanımı

Bir şirketi değerlendirmek için, bu metriğe dayalı oranlar esastır. Bu oranları benzer şirketlerle ve sektörün yanı sıra şirketin kendi tarihsel verileriyle karşılaştırmak faydalı olacaktır. Şirketin türünü ve bulunduğu ülkeyi de göz önünde bulundurmak önemlidir. Örneğin, Japon şirketleri genellikle yüksek nakit üreticisi olarak bilinir, ancak bu nakdin tahsisatında bazen sorunlar yaşanabilir.

👉 Şirket analizlerinde sıklıkla kullanılan bir başka finansal oran EV/EBITDA oranıdır. Bu finansal orana dair daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız yazımızı okuyabilirsiniz: “EV/EBITDA Oranı Nedir? Şirket Değerlemede Nasıl Kullanılır?

Sonuç

Görüldüğü üzere, Serbest Nakit Akışı, bir şirketin karlılığını ölçmede kullanılan temel metriklerden biridir. Şirket sahipleri ve hissedarlar, bu akışı dikkate almalı ve sürekli olarak gözlemlemelidir; çünkü bu, işletmeye yeniden yatırım yapılabilir fonların bir göstergesidir. Yeni varlıkların satın alınması, borç ödemelerinin hızlandırılması, temettü dağıtımı veya bu fonların rezerv olarak saklanması gibi çeşitli kullanımları mümkündür.

SSS

Serbest Nakit Akışı Size Ne Anlatır?

Serbest Nakit Akışı, bir şirketin tüm operasyonel masrafları ödendikten sonra elinde kalan nakit miktarı hakkında bilgi verir. Bu miktar, kar marjının genişliğini, yatırımcılarla paylaşılabilecek potansiyel miktarı, ürün veya hizmetin kalitesini ve yatırım getirisini gösterir.

Serbest Nakit Akışı ile Net Nakit Akışı Arasındaki Fark Nedir?

Net Nakit Akışı, şirketin operasyonel faaliyetler ve yatırımlar dahil olmak üzere elde ettiği toplam miktarı gösterirken, Serbest Nakit Akışı, tüm operasyonel maliyetler, vergiler ve sermaye harcamaları çıkarıldıktan sonra kalan miktarı ifade eder.

İlgili Makaleler